حذف یک نماد فرهنگی این بار در قم؛ چرا «دنیای کتاب» تعطیل شد؟

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، پس از تعطیلی باغ کتاب و هنر اهواز، حالا کتابفروشی دنیای کتاب قم نیز تعطیل شده است. این کتابفروشی که بزرگترین و مدرن‌ترین کتابفروشی قم به شمار می‌رفت، 9 سال پس از فعالیت در مجتمع تجاری صفائیه شهر قم به دلیل عدم تمدید اجاره، از فعالیت بازماند.

کتابفروشی دنیای کتاب قم در سال 1396 در فضایی به وسعت بیش از هزار مترمربع به عنوان بزرگترین و مدرن‌ترین فروشگاه کتاب در استان افتتاح شد و شامل بخش‌های مختلف فروشگاهی از جمله تالار عمومی، دالان داستان، تالار گنجینه، تالار چندرسانه‌ای، دالان مرجع، تالار دانشگاهی، آموزشی و کمک‌آموزشی، دیوار بین‌الملل، هدایا و بازی‌های فکری، تالار لوازم‌التحریر، تالار کودک و کافه کتاب بود.

این کتابفروشی بیش از 65 هزار عنوان کتاب را در 150 موضوع و دسته عرضه کرده بود.

قوامیان، مدیر این کتابفروشی درباره مسیری که منجر به تعطیلی کتابفروشی شد، به تسنیم می‌گوید: ملک کتابفروشی در اختیار آستان مقدس حضرت معصومه (س) است؛ قرارداد اجاره در این 9 سال هر 2 تا 3 سال یک‌بار تمدید می‌شد؛ 6 ماه پیش که ما برای تمدید اجاره مراجعه کردیم، به ما گفته شد که ملک را می‌خواهند.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه کتابفروشی به عنوان یک پاتوق فرهنگی برای مردم، دانشجویان، طلاب، اساتید و… استان شناخته شده بود و در سرانه مطالعه استان تأثیرگذار بود و از آنجا که هزینه بسیاری برای دکوراسیون کتابفروشی در سال 96 صرف شده بود و جابه‌جایی برای ما مقدور نبود، ما مذاکرات برای تمدید اجاره را آغاز کردیم.

به گفته قوامیان با وجود پیگیری‌های وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، شخص محسن جوادی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین قمی، دفاتر برخی مراجع عظام و… آن هم در شرایطی که درگیر جنگ بودیم، این مذاکرات راه به جایی نبرد و مالک مصرانه خواستار بازپس‌گیری ملک بود. حتی ما خواستار این بودیم که مدتی به ما فرصت دهند تا چک‌ها را پاس کنیم، مکان تازه‌ای را برای کتابفروشی پیدا کنیم، اما نتیجه‌ای نداد.

وی ادامه می‌دهد: ارزش دکور این کتابفروشی امروز بالغ بر 10 میلیارد تومان است؛ مجموعه ما دیگر توانایی اینکه این هزینه را بدهد ندارد. از سوی دیگر، کتاب کالایی است که وقتی از ویترین خارج شود، به دشواری فروش می‌رود؛ به هر حال در مسیر جابه‌جایی آسیب‌هایی ممکن است ببیند. ما شرایط فروش اقساطی را برای اینکه بتوانیم کتاب‌ها را نجات دهیم، از چندی پیش در مجموعه به راه انداختیم.

قوامیان ادامه می‌دهد: مجموعه ما علاقه‌مند بود که در این فضا همچنان فعالیت کند؛ مجموعه دنیای کتاب قم تنها مجموعه فروشگاه کتاب در استان بود که به شیوه استاندارد فعالیت می‌کرد.

وی در پاسخ به اینکه آیا قرار است کاربری ملک تغییر کند؟ گفت: فعلاً در این زمینه اطلاعی ندارم، اما شنیده‌هایی وجود دارد که قرار است تبدیل به فروشگاه لباس یا رستوران شود. من حتی از مدیران معاونت توسعه و بهره‌برداری آستان حضرت معصومه (س) خواستم که حداقل ملک را به شخص دیگری اگر اجازه می‌دهند برای کتابفروشی باشد که حداقل دکور فروشگاه جابه‌جا نشود و از ویترین اندک کتاب در کشور کاسته نشود، اما این موضوع هم گویا به سرانجام نرسید.

پیگیری‌های خبرنگار تسنیم برای ارتباط با مدیران معاونت توسعه و بهره‌برداری آستان حضرت معصومه (س) راه به جایی نبرد و توضیحات قانع‌کننده‌ای از سوی این نهاد به خبرنگار تسنیم داده نشد.

قم به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام، از نظر ظرفیت مخاطب کتاب و تولید محتوای دینی و حوزوی، جایگاهی ویژه دارد. در این شهر بیش از 300 کتابفروشی فعالیت دارند  اما تنها کتابفروشی بزرگ شهر قم کتابفروشی دنیای کتاب بود که نشست‌های تخصصی بسیاری با حضور نویسندگان، دانشجویان،  طلاب،  اساتید حوزه و دانشگاه و … برگزار می‌کرد.حالا چراغ این پاتوق فرهنگی با پلمپ در شب تاسوعا خاموش شده است.

در سال‌های اخیر تعطیلی کتابفروشی‌ها در تهران و استان‌های دیگر کشور قصه غم‌انگیزی بوده است؛ خاموشی چراغ هر ویترین کتاب در کشور به معنای کاهش سرانه مطالعه، عدم دسترسی به کتاب و کاهش ویترین ناچیز کتاب و کتابخوانی در کشور است.

قطعاً در تعطیلی کتابفروشی‌ها دلایل بسیاری دخیل بوده‌اند، اما بررسی موردی این تعطیلی‌ها نشان می‌دهد که اغلب ردپای اجاره‌بهای سنگین تیر آخر را به کتابفروشی زده و منجر به تعطیلی شده است. از سوی دیگر وقتی مالکیت ملک در اختیار نهاد دولتی، شهرداری و… است، این انتظار وجود دارد که حمایت بیشتری از کتاب و کتابخوانی و کتابفروشی به عنوان شغلی با حاشیه سود اندک داشته باشند تا چراغ کتابفروشی‌ها با بهانه یا بی‌بهانه خاموش نشود.

باید توجه داشت که نبود ویترین کتاب در سطح شهر، به کاهش «دید فرهنگی» منجر می‌شود؛ یعنی کتاب از فضای زندگی روزمره مردم کنار می‌رود.کتابفروشی مستقل در واقع یک واحد اقتصادی صرف نیست؛ یک نهاد فرهنگی کوچک است که اگر از بین برود، بخشی از حافظه فرهنگی شهر هم حذف می‌شود.

کمبود ویترین کتاب در کشور، فقط یک مسئله صنفی نیست، بلکه یک مسئله فرهنگی است. وقتی کتابفروشی‌ها کمتر شوند یا در حاشیه بمانند، کتاب از زیست روزمره مردم فاصله می‌گیرد. در چنین شرایطی، حتی اگر شمار زیادی کتاب چاپ شود، لزوماً به معنای دیده شدن و خوانده شدن آن‌ها نیست. کتاب برای زنده ماندن، فقط به تولید نیاز ندارد؛ به عرضه، دیده شدن و حضور در شهر هم نیاز دارد.

انتهای پیام/