«پل» در هورِ ابهام

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم؛ محمد عسگری، فیلمسازی که با سینمای دفاع مقدس و روایت‌های انسانی جنگ شناخته می‌شود، در تازه‌ترین اثرش «پل» بار دیگر به همان قلمرو آشنا بازمی‌گردد؛ فیلمی که بیش از آن‌که به دنبال بازتعریف ژانر باشد، تلاش می‌کند بر حس‌وحال، فضا و نماد تکیه کند. نتیجه، اثری است که اگرچه از نظر ایده و تم حرف تازه‌ای برای گفتن ندارد، اما در انتخاب جغرافیا و فضاسازی، واجد امتیازهایی قابل‌توجه است.

داستان فیلم درباره موسی برادر مصطفی است که مفقودالاثر است، خانواده‌اش مدت‌ها از او بی‌خبرند. موسی، برادر نوجوان او، برای یافتنش راهی جبهه جنوب می‌شود و در این مسیر، به گروهی از رزمندگان نگهبان یک پل شناور می‌پیوندد. در همان ابتدای جست‌وجو، مواجهه با نوزادی بی‌سرپرست در یک بَلَم سرگردان، مسیر روایت را از یک جست‌وجوی صرف، به تأملی انسانی‌تر درباره مسئولیت، رهاشدگی و پیوند بدل می‌کند.

قرار دادن یک نوجوان در دل موقعیت جنگی، ایده‌ای تازه در سینمای دفاع مقدس نیست و پیش‌تر در نمونه‌های متعدد ــ با کیفیت‌های بسیار متفاوت ــ تجربه شده است. «پل» نیز در سطح داستان، از همین الگوی آشنا پیروی می‌کند و به‌جز جزییات فرعی، تم و مسیر متفاوتی ارائه نمی‌دهد. آنچه فیلم را از کلیشه تا حدی جدا می‌کند، نه خود روایت، بلکه بستر وقوع آن است.

انتخاب «هور» به‌عنوان جغرافیای اصلی داستان، هوشمندانه‌ترین تصمیم فیلم محسوب می‌شود. تالاب با آب‌های راکد، نیزارهای انبوه و فضای مه‌آلود، حس تعلیق، انزوا و ابهام را به‌طور طبیعی وارد روایت می‌کند. این فضا نه‌تنها به خلق اتمسفر کمک می‌کند، بلکه بستری مناسب برای شکل‌گیری نمادهای فیلم فراهم می‌آورد. پل شناور، به‌عنوان عنصر مرکزی، می‌تواند نشانه‌ای از اتصال باشد. در برابر این «پل»، قایق سرگردانی که نوزاد در آن رها شده، نمادی از بی‌سرنوشتی و گسست است؛ تضادی که اگرچه بالقوه جذاب است، اما فیلم در پرداخت دراماتیک آن به اندازه کافی پیش نمی‌رود. این نمادها بیش از آن‌که در دل کنش شخصیت‌ها حل شوند، گاهی در سطح باقی می‌مانند و بیشتر دیده می‌شوند تا تجربه شوند.

ضعف اصلی «پل» در فیلمنامه و به‌ویژه دیالوگ‌نویسی آن است. برخی گفت‌وگوها حالتی شعاری یا غیرطبیعی دارند و به‌جای آن‌که از دل موقعیت بیرون بیایند، انگار برای انتقال مستقیم پیام نوشته شده‌اند. این مسئله، به‌خصوص در لحظات احساسی، از باورپذیری شخصیت‌ها می‌کاهد و اجازه نمی‌دهد ارتباط عاطفی عمیقی با مخاطب شکل بگیرد.

در مجموع، «پل» فیلمی است شریف، آرام و دغدغه‌مند که بیش از آن‌که بر روایت متکی باشد، بر فضا و نماد تکیه می‌کند. اثری که اگرچه حرف تازه‌ای به سینمای دفاع مقدس اضافه نمی‌کند، اما با انتخاب جغرافیای درست و تلاش برای نگاه انسانی، از سقوط کامل به ورطه تکرار می‌گریزد؛ هرچند هرگز به اثری ماندگار و تکان‌دهنده بدل نمی‌شود.

انتهای پیام/