معماران پنهان آینده‌ی ایران

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، مفهوم میدان در درازای تاریخ همواره تداعی‌گر عرصه‌ای برای هماوردی، کنشگری، حضور فعال و آزمون اراده‌ها بوده است. در نگاه نخست شاید میدان تنها گستره‌ای سخت و مردانه به نظر برسد که در آن هیاهوی تقابل‌ها و تصمیمات بزرگ به گوش می‌رسد اما اگر با نگاهی ژرف‌تر و از ورای لایه‌های ظاهری به هندسه پایداری جوامع بنگریم حقیقتی شگرف رخ می‌نماید؛ مادران پیش از آن‌که فقط ستون‌های پرمهرِ خیمه‌ی خانه باشند استوانه‌های پنهان و تپنده‌ی هر میدان‌اند، چه این عرصه میدان پرفراز و نشیب زندگی روزمره باشد و چه میدان خطیر تربیت و چه میدان شکوهمند مسئولیت‌پذیری و ایستادگی تاریخی باشد. اگر در کالبد هر جامعه‌ای نشانه‌ای از دوام، آرامش، تاب‌آوری و پایداری به چشم می‌خورد  بی‌تردید ریشه‌های سترگ آن را باید در حضور مادرانی جست‌وجو کرد که بی‌صدا اما عمیقاً مؤثر روح مقاومت و امید را در رگ‌های فرزندان و پیکره‌ی خانواده‌ها جاری می‌سازند و زنده نگه می‌دارند.

مادر  در سرآغاز تکوین شخصیت آدمی نخستین آموزگار مکتب صبر، امید و تعهد است و دقیقاً همین ویژگی‌های درونی‌شده است که او را به یکی از اصلی‌ترین، کلیدی‌ترین و اصیل‌ترین عناصر حفظ و تداوم میدان‌ها مبدل می‌سازد. در بسیاری از بزنگاه‌های پرالتهاب تاریخی و در توفان حوادثی که اراده‌ها را به لرزه درمی‌آورد مادران هرگز تنها نظاره‌گرانی منفعل و حاشیه‌نشین وقایع نبوده‌اند بلکه خود با درایتی شگرف به بخشی از جریان‌سازترین و نیرومندترین قوای اجتماعی بدل شده‌اند. مادران با پرورش جان‌های بیدار و فرزندانی آگاه با انتقال سینه‌به‌سینه‌ی ارزش‌های والای انسانی با ایستادگی کوه‌وار در برابر فشارهای زمانه و با حفظ طمأنینه و آرامش در صعب‌ترین شرایط نقش خویش را از سطح یک عاطفه‌ی غریزی و فردی فراتر برده و به یک الگوی تمام‌عیار اجتماعی و تمدن‌ساز ارتقا داده‌اند و درنگ در این معنا نشان می‌دهد مادری که فرزند خویش را با جوهره‌ی عزت‌نفس، ایمان راسخ، غیرت و حس عمیق مسئولیت‌پذیری تربیت و محیای حضور در جامعه می‌کند در واقع در حال معماری آینده است و میدان فردا را از گزند زوال حفظ کرده است.

الگوی متعالی مادران موفق در صیانت از میادین تنها در مفهوم فداکاری محض خلاصه نمی‌گردد بلکه شکوه اصلی این نقش‌آفرینی در پیوند ناگسستنی مهر با آگاهی و خرد معنا پیدا می‌کند و از سوی دیگر در لحظات هولناک بحران و در هنگامه گرفتاری‌ها مادران نقشی بی‌بدیل در آرام‌بخشی و انسجام‌آفرینی ایفا می‌کنند. آن‌گاه که غبار اضطراب سایه‌ی سنگین تردید یا سرمای خستگی بر فضای خانه و گستره‌ی جامعه سایه می‌افکند و امیدها رو به افول می‌رود این جان‌های مادرانه هستند که با اکسیری از صبر، امیدواری و روحیه‌بخشی مؤمنانه چراغ حرکت و پویایی را روشن نگه می‌دارند و در چنین صحنه‌هایی گاه یک طنین مهربانانه‌ی مادرانه یک دعای برخاسته از عمق جان یا حتی یک نگاه سرشار از اطمینان از هزاران سخن رسمی و استدلال پیچیده، نافذتر و اثرگذارتر می‌افتد و به همین دلیل روشن است که مادر را نباید تنها پشتیبان میدان دانست بلکه او در حقیقت حافظ بقا و ضامن تداوم آن است.

جلوه‌ی باشکوه دیگر از این نقش‌آفرینی بی‌همتا حضور پرمعنای مادران در میادین و اجتماعات بزرگ عمومی است، حضوری که هرگز نباید آن را به یک شرکت ساده و گذرا در یک جمع تقلیل داد. این حضور نمایش عینی، زنده و تپنده‌ی پیوند ناگسستنی خانواده با آرمان‌های بلند، ارزش‌های بنیادین و مسئولیت‌های خطیر اجتماعی است. مادرانی که با نوزادان در آغوش و فرزندان خردسال خویش در چنین صحنه‌هایی گام می‌نهند در واقع پیام روشن و رسایی را به بلندای تاریخ مخابره می‌کنند: این مسیر ایستادگی یک مسیر موقت نیست  بلکه جریانی نسلی و پیوسته است؛ مسیری که نقطه پرگار آن از گرمای آغوش مادر آغاز می‌شود و شعاع آن تا افق‌های دوردست آینده‌ی جامعه امتداد می‌یابد. همراه آوردن کودک به کانون رویدادها تنها نشانه‌ای از فوران احساس و حضور عاطفی نیست بلکه اصیل‌ترین نوع آموزش عملی برای نهادینه کردن حس تعلق، هویت‌یابی و مشارکت جویانه است. در امتداد این شکوه همراهی دوشادوش مادران با همسرانشان در میدان‌های اجتماعی و بزنگاه‌های جمعی تصویری ژرف و ستودنی از همدلی، هم‌پیمانی و مشارکت ناب خانوادگی را در برابر دیدگان جامعه به نمایش می‌گذارد. در تجلی چنین صحنه‌هایی خانواده دیگر یک نهاد منفعل، حاشیه‌ای و تأثیرپذیر نیست بلکه به مثابه یک واحد زنده، پویا و مؤثر اجتماعی رخ می‌نماید، واحدی مستحکم که در آن؛ زن و مرد شانه به شانه یکدیگر  بار امانت حفظ ارزش‌ها و رسالت تقویت انسجام درونی جامعه را بر دوش می‌کشند. این همراهی مقدس  به‌ویژه در آن هنگامه که مادر دست در دستِ فرزند خردسال خود و در کنار همسرش در میدان حاضر می‌شود این حقیقت انکار ناپذیر را فریاد می‌زند که میدان‌های بزرگ و آرمان‌های سترگ تنها و تنها با مشارکت دل‌های بزرگ، جان‌های شیفته و خانواده‌های استوار حفظ خواهند شد.

در یک نگاه جامع و عمیق‌تر اگر بخواهیم میادین حق، حقیقت و پایداری را از گزند فرسایش، تحریف و فراموشی زمانه در امان نگاه داریم گزیری نیست جز آن‌که به جایگاه رفیع و نقش بی‌بدیل مادران با باوری تازه‌تر و تأملی افزون‌تر بنگریم چرا که آینده‌ی هر میدانی پیش از هر کجای دیگر در حریم مقدس خانه پی‌ریزی می‌شود و خانه بی هیچ تردیدی با حضور و نفس مادر است که جان و معنا می‌گیرد. مادران این نگهبانان خاموش ارزش‌ها و فضیلت‌ها  با حضور آگاهانه‌ی خویش میدان را از خطر سقوط به ورطه‌ی بی‌هویتی و روزمرگی نجات می‌دهند و با تربیت نسل‌هایی متعهد و بیدار، استمرار درخشان امید، روشنایی و پایداری را برای فردای جامعه تضمین می‌کنند.

یادداشت از: محدثه حکیم‌زاده

انتهای پیام/