به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، صبح امروز، خبر اجرای حکم اعدام دو عضو یک تیم عملیاتی وابسته به گروهک تروریستی منافقین در تهران، به سرعت به یکی از موضوعات اصلی فضای رسانهای تبدیل شد؛ خبری که نه فقط بهدلیل ماهیت امنیتی آن، بلکه بهواسطه روایتهای متضادی که پیرامونش شکل گرفت، در کانون توجه قرار گرفت.
در یکسو، دستگاه قضایی با انتشار جزئیات پرونده، از یک شبکه عملیاتی مسلح، آموزشدیده و در حال اقدام برای عملیاتهای تروریستی سخن گفت و در سوی دیگر، برخی رسانههای خارجی از جمله بیبیسی تلاش کردند این ماجرا را به سطح «عضویت در یک گروه» تقلیل دهند.
این دو روایت، نه فقط از نظر زاویه دید، بلکه از حیث واقعیتهای میدانی و مستندات نیز در تضادی آشکار قرار دارند؛ تضادی که بررسی آن، ابعاد مهمی از جنگ رسانهای و تلاش برای بازسازی چهره گروههای تروریستی را آشکار میکند.
روایت رسمی: از خانههای تیمی تا لانچرهای آماده شلیک
بر اساس اعلام مرکز رسانه قوه قضائیه، ابوالحسن منتظر و وحید بنیعامریان، دو عضو یک تیم عملیاتی وابسته به گروهک تروریستی منافقین بودند که پس از طی کامل فرآیند قضایی و تأیید حکم در دیوان عالی کشور، به اتهام ارتکاب اقدامات متعدد تروریستی به دار مجازات آویخته شدند.
جزئیات منتشرشده از این پرونده، تصویری فراتر از یک «عضویت ساده» ارائه میدهد. مطابق این اطلاعات، این افراد بخشی از یک تیم سازمانیافته و هدایتشده بودند که با ارتباط مستقیم با سرپلهای خارجی گروهک، اقدام به طراحی و اجرای عملیاتهای ایذایی و تروریستی در سطح شهر تهران کرده بودند.
در این میان، نقش ابوالحسن منتظر بهعنوان یکی از عناصر کلیدی تیم، برجستهتر از دیگران توصیف شده است. او با دریافت منابع مالی از خارج کشور، از جمله از طریق رمزارز، اقدام به تأمین خانههای تیمی کرده بود؛ خانههایی که نه صرفاً محل اختفا، بلکه کارگاههای عملیاتی برای ساخت تجهیزات انفجاری و لانچرهای پرتابی محسوب میشدند.
طبق مستندات پرونده، در این خانهها اقلامی مرتبط با ساخت بمبهای دستساز و لانچر کشف شده و متهمان نیز آموزشهای لازم برای ساخت این تجهیزات را از طریق ارتباط با سرپلهای گروهک فرا گرفته بودند. آموزش ساخت بمبهای سهراهی، طراحی و مونتاژ لانچر و حتی شناسایی اهداف، بخشی از فعالیتهای این تیم عنوان شده است.
عملیاتهای طراحیشده؛ از شناسایی تا اجرا
بررسی دقیقتر پرونده نشان میدهد که فعالیت این تیم صرفاً در حد آمادهسازی نبوده، بلکه وارد فاز عملیاتی نیز شده بود. بر اساس گزارشهای رسمی، اهداف از پیش توسط سرپلهای گروهک تعیین میشد و اعضای تیم، مأموریت شناسایی و آمادهسازی بستر اجرای عملیات را برعهده داشتند.
در یکی از موارد، لانچرهای ساختهشده پس از تکمیل، به عناصر دیگر تیم تحویل داده شده تا در عملیاتهای از پیش طراحیشده مورد استفاده قرار گیرد. این نشان میدهد که با یک شبکه چندلایه مواجه هستیم که هر عضو در بخشی از زنجیره عملیات نقش ایفا میکرده است.
از سوی دیگر، وحید بنیعامریان نیز بهعنوان یکی دیگر از اعضای این تیم، علاوه بر فعالیتهای تبلیغاتی اولیه، بهمرور وارد فاز عملیاتی شده و در اقدامات تعرضی علیه اماکن مختلف مشارکت داشته است. او برای حفظ ارتباط با سرپلهای گروهک، از ابزارهای ارتباطی مخفیانه استفاده کرده و حتی اقدام به تهیه سیمکارتهای جدید برای دور زدن رصدهای امنیتی کرده بود.
نکته قابل توجه در این پرونده، دستگیری این افراد در حین اقدام برای اجرای عملیات تروریستی است؛ جایی که آنها با چند قبضه لانچر در حال آمادهسازی برای شلیک به اهداف تعیینشده بودند. این موضوع، بهتنهایی یکی از مهمترین مستندات قضایی در اثبات ماهیت اقدامات آنان به شمار میرود.
فرآیند قضایی؛ از بازداشت تا تأیید در دیوان عالی
پرونده این دو متهم، پس از دستگیری، وارد فرآیند رسیدگی قضایی شد؛ فرآیندی که به گفته دستگاه قضایی، با بررسی دقیق مستندات، اظهارات متهمان، کشفیات میدانی و گزارشهای ضابطان همراه بوده است.
اتهامات مطرحشده علیه این افراد، شامل مواردی چون «بغی از طریق مشارکت در اقدامات تروریستی»، «عضویت در گروه باغی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» و «انجام اقدامات ایذایی در راستای اهداف گروهک تروریستی» بوده است.
دادگاه پس از بررسی این موارد و استماع دفاعیات متهمان و وکلای آنان، با استناد به مجموعهای از ادله از جمله کشف سلاح و تجهیزات تخریبی، تصاویر دوربینهای مداربسته، اقاریر صریح متهمان و گزارشهای مستند نهادهای اطلاعاتی حکم به مجرمیت و در نهایت اعدام آنان صادر کرد.
این حکم پس از فرجامخواهی، به دیوان عالی کشور ارجاع شد، اما قضات دیوان با تأکید بر استحکام مستندات و نبود ایراد مؤثر در روند رسیدگی، حکم صادره را تأیید و ابرام کردند.
تأیید از درون: وقتی خود گروهک هم انکار نمیکند
در حالی که برخی رسانهها تلاش داشتند روایت پرونده را به «اتهام عضویت» محدود کنند، واکنش رسمی گروهک منافقین، عملاً بخش مهمی از ادعاهای مطرحشده در داخل کشور را تأیید کرد.
این گروهک با انتشار بیانیهای، وابستگی ابوالحسن منتظر و وحید بنیعامریان را به تشکیلات خود تأیید کرد؛ موضوعی که نشان میدهد این افراد نه عناصر مستقل، بلکه بخشی از ساختار سازمانی این گروه بودهاند.
فراتر از آن، مریم رجوی، سرکرده این گروهک، در پیامی از اقدامات این دو نفر تقدیر کرد؛ اقدامی که از منظر تحلیلی، معنایی روشن دارد: تأیید ضمنی ماهیت عملیاتی و همراستایی اقدامات این افراد با اهداف گروهک.
این موضعگیری، عملاً هرگونه تلاش برای تفکیک این افراد از ساختار عملیاتی منافقین را زیر سؤال میبرد و نشان میدهد که روایت «عضویت صرف»، تا چه اندازه با واقعیت فاصله دارد.
بیبیسی و یک روایت حداقلی؛ تقلیل یک پرونده امنیتی به «عضویت»
در این میان، نقش برخی رسانههای خارجی در شکلدهی به افکار عمومی، قابل تأمل است. بیبیسی در پوشش این خبر، تلاش کرد با تمرکز بر «عضویت» این افراد در گروهک منافقین و استفاده از عنوان زندانی سیاسی به جای امنیتی ابعاد عملیاتی و اقدامات تروریستی آنان را نادیده بگیرد.
این نوع روایتپردازی، که میتوان آن را «تقلیلگرایی هدفمند» نامید، یکی از شناختهشدهترین تکنیکهای رسانهای در مواجهه با پروندههای امنیتی است؛ جایی که با حذف یا کمرنگ کردن جزئیات کلیدی، تصویری متفاوت از واقعیت به مخاطب ارائه میشود.
در این چارچوب، وقتی بهجای اشاره به ساخت و نگهداری لانچر، طراحی و اجرای عملیاتهای تروریستی، ارتباط سازمانیافته با سرپلهای خارجی و دستگیری در حین اقدام صرفاً بر «عضویت در یک گروه» تأکید میشود، نتیجه چیزی جز تغییر ادراک مخاطب نخواهد بود.
سفیدشویی یا خط خبری؟ بررسی یک الگوی تکراری
آنچه در این ماجرا دیده میشود، صرفاً یک خطای رسانهای یا سهلانگاری خبری نیست، بلکه میتوان آن را در چارچوب یک الگوی تکراری تحلیل کرد؛ الگویی که در آن، اقدامات خشونتآمیز گروههای خاص، با ادبیاتی نرمتر و کمهزینهتر بازنمایی میشود.
این رویکرد، که در ادبیات رسانهای از آن بهعنوان «سفیدشویی» یاد میشود، معمولاً با چند ابزار کلیدی همراه است؛ ابزارهایی از جمله حذف جزئیات عملیاتی، تمرکز بر عناوین کلی و غیرجزئی، استفاده از واژگان خنثی بهجای اصطلاحات دقیق امنیتی و برجستهسازی جنبههای سیاسی بهجای ابعاد عملیاتی.
در پرونده حاضر نیز، بسیاری از این نشانهها قابل مشاهده است؛ از نادیده گرفتن مستندات قضایی گرفته تا بیتوجهی به تأیید رسمی خود گروهک.
چرا روایت اهمیت دارد؟
در دنیای امروز، آنچه رخ میدهد، تنها بخشی از واقعیت است؛ بخش دیگر، نحوه روایت آن است. در پروندههایی از این دست، روایت رسانهای میتواند بهطور مستقیم بر درک افکار عمومی از مفاهیمی چون «امنیت»، «تروریسم» و «عدالت» تأثیر بگذارد.
وقتی یک اقدام مسلحانه که با طراحی، آموزش و تجهیزات همراه بوده، به «عضویت» تقلیل داده میشود، مرز میان فعالیت سیاسی و اقدام تروریستی در ذهن مخاطب مخدوش میشود؛ موضوعی که میتواند پیامدهای جدی در سطح تحلیل عمومی و حتی سیاستگذاری داشته باشد.
شکاف میان واقعیت میدانی و بازنمایی رسانهای
اعدام ابوالحسن منتظر و وحید بنیعامریان، صرفنظر از جنبههای قضایی آن، به یک نمونه روشن از تقابل دو روایت تبدیل شد؛ روایتی مبتنی بر مستندات میدانی، اعترافات، کشفیات و تأییدات داخلی و روایتی دیگر که با حذف بخشهایی از واقعیت، تصویری متفاوت ارائه میدهد.
در این میان، تأیید رسمی گروهک منافقین و تقدیر از این افراد توسط سرکرده آن، یکی از مهمترین نقاطی است که روایت «عضویت ساده» را به چالش میکشد.
آنچه در نهایت باقی میماند، پرسشی جدی درباره مسئولیت رسانهها در بازنمایی دقیق واقعیت است؛ پرسشی که پاسخ به آن، نه فقط برای تحلیل یک خبر، بلکه برای فهم عمیقتر از سازوکارهای شکلدهی به افکار عمومی ضروری است.
انتهای پیام/
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی