جهان تشنه ظهور منجی

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، سید محمود جوادی، پژوهشگر تاریخ اسلام، در یادداشتی به‌مناسبت فرارسیدن مولود مبارک منجی عالم بشریت، امام زمان(عج)، در یادداشتی که برای انتشار در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار گرفته، نوشته است:

امروز در این دنیای متلاطم مادی، انسان با بحران های عدیده ای مانند مشکلات اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و … دست و پنجه نرم می کند و با هر گامی که به سوی آینده نامعلوم و نگران‌کننده خود بر می‌دارد، نیاز او به آرامش، امنیت و پایانی امیدبخش برای این وضع نابسامان شدت بیشتری پیدا می‌کند.

این روزها در جای جای جهان، فغان از بی عدالتی و ظلم به ملت‌های مستضعف بلند است و اگر تا دیروز برخی کشورها از این ظلم دور نگه داشته شده بودند، امروز اما با مشاهده رفتار شیطانی و قلدرمآبانه قدرت‌های استکباری غرب در به تاراج بردن ثروت اکثر ملت‌ها و پایمال کردن حقوق آنها، خودرا در برابر این تهدید، آسیب پذیرتر از هر زمانی دیگر می‌بینند، و برای همه ثابت شده که جهان به سوی بربریت مدرن می‌رود و این هرج و مرج شتاب بیشتری به خود گرفته است، لذا ادامه این حالت برای همه غیر قابل تحمل و نگران کننده شده است.

این فضای سنگین و ظالمانه ای که امروز بر دنیا حکمفرما شده، مستضعفان جهان را بیش از پیش درمانده‌تر و به یک منجیِ مصلح نیازمندتر کرده است. نیازی که از فطرت انسان و طبیعت ذات بشر برخاسته و لزوم وجود چنین فردی را برای فرزندان آدم بیش از هر نیاز و زمان دیگری واجب و ضروری‌تر کرده است. 

پر واضح است آنچه باعث ایجاد اندیشه ظهور منجی می‌شود جنگ‌های ظالمانه و پی در پی، فتنه‌ها و بحران‌های مختلف عصر موجود، گرفتاری و درماندگی بشر و انزجار او از وضع موجود است. جهان بدون منجی برای بشر غیر قابل تصور است، چون اگر این سرمایه از جهان رخت بر بندد، یاس و نا امیدی همه جا را در بر خواهد گرفت و این با هیچ منطقی سازگار نبوده و موجب زیر سؤال رفتن عدل الهی می‌شود.

«منجی» مشترک‌ترین اعتقاد میان ادیان ابراهیمی و غیر ابراهیمی و همچنین مذاهب مختلف است که همه به اتفاق معتقدند روزی این مصلح آسمانی خواهد آمد و همزیستی و صلح و نفی خشونت و نفی ظلم را به همراه خود خواهد آورد، و این رویداد آخر الزمانی در راستای وعده الهی برای رسیدن بشر به اوج سعادت و کمال مادى و معنوى و نیز تکامل جامعه‌ها، قطعی است.

آنچه امروز مستکبران عالم برای تسلط بر جهان و به تاراج بردن ثروت ملت‌ها و سرکوب مستضعفان جهان انجام می‌دهد، همه در راستای مطرح کردن خود با نمایش قدرت و نادیده گرفتن حقوق ملت‌هاست، و آنچه در این رفتار مستکبران مستتر است تلاش آنها برای خاموش کردن نور امید است که این نور در وجود منجی عالم خلاصه می‌شود. این تلاش، ترجمه و تفسیر عملی این آیه شریفه است که می‌فرماید: «یُریدُونَ لِیُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ» [1]؛ می‌‌‌خواهند نور خدا را به دهان‌های خود خاموش کنند ولی خدا نور خود را به اتمام می‌‌‌رساند اگرچه کافران نخواهند و دوست نداشته باشند. این آیه نیز با آیه ی «وَ یأْبَى اللَّهُ إِلاَّ أَنْ یتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ» [2]؛ ولی خدا ابا دارد جز اینکه نور خود را به نهایت و به اتمام برساند هر چند کافران را خوش نیاید، دارای یک مضمون است.

این روزها مردم با مشاهده نمایش قدرت مستکبران و ستمگران در جای جای جهان در هراسند و ملت‌ها بیم آن را دارند مبادا نوبت به آنها برسد و مورد خشم و ستم این ظالمان قرار گیرند. قرآن در این زمینه از ما می‌خواهد که تسلیم ترسی که در این زمینه از سوی شیطان به ما القا می‌شود نشویم و تنها از خدا بترسیم: «إِنَّمَا ذَٰلِکُمُ الشَّیْطَانُ یُخَوِّفُ أَوْلِیَاءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ»[3]؛ تنها این شیطان است که می‌ترساند دوستداران خود را، شما مسلمانان از آنان بیم و اندیشه مکنید و از من بترسید اگر اهل ایمانید. 

به طور یقین سرنوشت زمین در آخرالزمان به دست مستکبران رقم نخواهد خورد و خدای متعال به وعده حق خود عمل کرده و زمین را به بندگان شایسته خود خواهد سپرد. قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ یُورِثُها مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقینَ»[4]؛ زمین از آن خدا است، آن را به هر کدام از بندگان خود که بخواهد به میراث می‌‌‌سپارد و عاقبت زمین از آن متقین است. خداوند همچنین در تعبیری زیبا، فرایند میراث سپاری زمین به بندگان صالح خود را به زنده کردن زمین تشبیه و چنین می‌فرماید: «اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها»[5]؛ بدانید قطعاً خدا زمین را بعد از مردن آن زنده می‌‌‌کند. 

گفته می‌شود مراد از حیات در آیه فوق، حیات زمان امام زمان (ع) است که روایات ما در ذیل این آیه بر این معنا تأکید دارند. از جمله این حدیث که فرموده‌اند: «أی بِمَوتِ أهلِها بِکُفرٍ» [6]؛ زمین به خاطر کفر میت می‌‌‌شود. امام زمان (ع) می‌‌‌آید آن را به نور توحید احیاء می‌‌‌کند. در حدیث دیگری امام محمد باقر (ع) فرمودند: «یُحییها اللَّه تعالى بالقائم (ع) بعد موتها یعنی بموتها کفر أهلها و الکافر میّت» [7]؛ یعنی خداوند زمین را به قائم(ع) زنده می‌‌‌کند بعد از موت آن یعنی موت زمین به سبب کفر اهل زمین که کافر میّت است.

این وعده حق الهی که می‌فرماید: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مِنکم وَ عَمِلُواْ الصَّلِحَتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فىِ الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَکِّنَنَّ لهُمْ دِینهُمُ الَّذِى ارْتَضىَ‏ لهَمْ وَ لَیُبَدِّلَنهَّم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا یَعْبُدُونَنىِ لَا یُشْرِکُونَ بىِ شَیئًا وَ مَن کَفَرَ بَعْدَ ذَالِکَ فَأُوْلَئکَ هُمُ الْفَاسِقُون»[8]؛ خداوند به کسانى از شما (مسلمانان) که ایمان آورده و کارهاى شایسته کرده‌اند وعده داده است که قطعاً آنها را در روى زمین جانشین کند و حکومت بخشد همان گونه که کسانى را که پیش از آنها بودند جانشین ساخت، و حتماً آن دینى را که براى آنها پسندیده است (دین اسلام) براى آنها مستقر و استوار سازد، و بى‏‌تردید حال آنها را پس از بیم و ترس به امن و ایمنى تبدیل نماید به طورى که تنها مرا بپرستند و چیزى را شریک من قرار ندهند. و هر که پس از این (نعمت بزرگ) کفران ورزد، چنین کسانى به حقیقت نافرمانند. مستلزم ایمان به وحدانیت خدا و شرک نورزیدن به او و نیز ایمان به وعده ی الهی در خصوص منجی است، یعنی ما برای رسیدن به امنیت در سایه ی امام زمان علیه السلام باید به امام زمان (عج) به‌عنوان منجیِ مصلح ایمان واقعی و قلبی داشته باشیم.

خداوند متعال در چند جای قرآن بر مسلمانان منّت نهاده است، این منت‌ها کمتر بابت مسائل مادی است و بیشتر مربوط به مسائل معنوی است. اوّلی در خصوص وجود نازنین پیامبر خدا (ص) است که می‌فرماید: «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنینَ إِذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ»؛[9] خداوند بر مؤمنان منّت نهاد هنگامى که در میان آنها، پیامبرى از خودشان برانگیخت که آیات او را بر آنها بخواند، و آنها را پاک کند و کتاب و حکمت بیاموزد.

دوّمی: هدایت آنها به ایمان است که می فرماید: «یَمُنُّونَ عَلَیْکَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لاٰ تَمُنُّوا عَلَیَّ إِسْلاٰمَکُمْ بَلِ اَللّٰهُ یَمُنُّ عَلَیْکُمْ أَنْ هَدٰاکُمْ لِلْإِیمٰانِ إِنْ کُنْتُمْ صٰادِقِینَ»[10]؛ از اینکه اسلام آورده اند بر تو منت می گذارند؛ بگو: اگر [در ادعای مؤمن بودن] راستگویید، بر من از اسلام آوردن خود منت نگذارید، بلکه خداست که با هدایت شما به ایمان بر شما منت دارد.

در برخی تفاسیر و در استناد به روایات معصومین علیهم السلام مراد از ایمان در این آیه شریفه ولایت امیرالمومنین علی علیه السلام است، زیرا رسول خدا (ص) در جنگ خندق و در وصف مبارزه ی امیرالمونین علی علیه السلام با عمرو بن عبدود فرمود: « بَرَزَ الإِیمانُ کُلُّهُ إلَى الشِّرکِ کُلِّهِ»[11]؛ تمام ایمان در برابر تمام شرک ، ظاهر گشت. همچنین در کتاب «بصائر» از ابی حمزه روایت آورده که گفت: من از امام باقر (علیه‏‌السلام‏) از معنای کلام خدای عز و جل سؤال کردم که فرموده «وَمَنْ یَکْفُرْ بِالْإِیمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِینَ»[12] فرمود: تفسیر این آیه در بطن قرآن است، و معنایش این است که هر کس به ولایت علی کفر بورزد چنین و چنان می‏شود، چون علی (علیه‏‌السلام‏) همانا ایمان است.

و سوّمی که می‌فرماید: «وَ نُریدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثینَ»[13]؛ ما می‌خواهیم بر مستضعفان زمین منّت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روى زمین قرار دهیم! که مصداق بارز این آیه، امام مهدی(عج) و حکومت الهی آن حضرت است. پس باید قدردان رسول خدا (ص) و جانشین بر حق ایشان یعنی امیرالمومنین علی علیه السلام و نیز به امامت امام زمان (عج) باورمند باشیم تا در زمره کافران قرار نگیریم.

ما چاره‌ای جز انتظار ظهور منجی و حکومت مهدوی نداریم و این را در زمره یکی از سرامدترین عبادت‌ها می‌دانیم؛ زیرا در روایات متعدّدی نیز انتظار چنین حکومتی را داشتن، به عنوان بالاترین عبادت معرفی شده است. این مضمون در بعضی از احادیث، از پیامبر اکرم (ص) و در بعضی از امیرالمومنین (ع) نقل شده است؛ از جمله در حدیثی می‌خوانیم که پیامبر اکرم (ص) فرمود: «أفضل اعمال أمّتی إنتظار الفرج من الله عزّوجلّ»؛ بالاترین اعمال امت من انتظار فرج از ناحیه‌ خدا کشیدن است.[14] [15].

جهان امروز تشنه ظهور و قیام آن منجی موعود است که وارث عدل علوی، اصلاح حسینی و زنده‌کننده اسلام ناب محمدی است تا ترجمان دیگری برای آیه «لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ» [16] باشد. آنچه امروز بیش از دوران‌ گذشته باعث نیازمندی بیشتر ما به اندیشه ظهور منجی می‌شود بحران‌های عصر موجود، گرفتاری‌های لاینحل و درماندگی بشر است. منجی به ما نوید قطعی می‌دهد که عالم بشریت یک روز ایده آلی در پیش دارد که سرتاسر سعادت و خوشبختی و کامیابی بوده و همه خواسته‌های فطری انسانی که در نهاد این نوع رسم شده برآورده خواهد شد.

پاورقی:

1- سوره صف، آیه 8.

2- سوره توبه، آیه 32. 

3- سوره آل عمران، آیه 175.

4- سوره اعراف، آیه 128.

5- سوره حدید، آیه 17.

6- رجوع شود به کتاب «آیات المهدی» مرحوم هاشم بحرانی.

7- مولی محمّد محسن کاشانی؛ تفسیر صافی، ج 5، ص 135.

8- سوره نور، آیه 55.

9- سوره آل عمران، آیه 164.

10- سوره حجرات، آیه 17.

11- کنز الفوائد : ج 1 ص 297 .

12- سوره مائده، آیه 5.

13- سوره قصص، آیه 5.

14- صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمه، ج1، ص644.    

15- مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج50، ص318.

16- سوره توبه، آیه 33.

انتهای پیام/