جای خالی «کاراکتر ایرانی» در میان هزاران اسباب‌بازی وطنی

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی یک هفته‌ای است که در مرکز آفرینش‌های فرهنگی کانون برپاست. این نمایشگاه که با حضور 200 تولیدکننده برگزار شده، تلاش دارد بیشتر از سه هزار قلم محصول ایرانی برای گروه‌های سنی مختلف را در دسترس خانواده‌ها قرار دهد.

نمایشگاه امسال ابعاد مختلفی از صنعت اسباب‌بازی را پوشش می‌دهد؛ از بُعد نمایشگاهی و عرضه محصولات گرفته تا بعد آسیب‌شناسی و پژوهشی که با حضور کارشناسان برگزار می‌شود و بخش ترویجی.

خرید اسباب‌بازی با هر قیمتی که بخواهید

تنوع محصولات در بخش نمایشگاهی بالاست و براساس گروه‌های سنی دسته‌بندی شده. با هر بودجه‌ای که مد نظر خانواده‌ها باشد، می‌توان برای خرید اقدام کرد.  این یکی از حُسن‌های جشنواره است؛ آن هم در زمانه‌ای که خرید اسباب‌بازی به دلیل مسائل اقتصادی، از اولویت خانواده‌ها خارج شده و به رتبه سوم تنزل یافته است. افزایش قیمت‌ها در قیاس با سال گذشته چندان زیاد نیست، به نظر می‌رسد تولیدکنندگان تلاش کرده‌اند با در نظر گرفتن کمترین حاشیه سود، محصولات خود را عرضه کنند. آن هم در شرایطی که به گفته دبیر این جشنواره؛ یکی از مهمترین چالش‌های تولیدکنندگان، تهیه مواد اولیه و نحوه پرداخت آن است؛ به طوری که تولیدکننده ایرانی مجبور است مواد اولیه را از پتروشیمی‌ها با قیمت روز دلار خریداری و به ریال بفروشد. 

یکی از والدینی که به همراه دو فرزندش سری به این جشنواره زده، در این‌باره می‌گوید: قیمت اسباب‌بازی در ماه‌های اخیر هم مانند بقیه اقلام بالا رفته. از سوی دیگر، محصولاتی که با توان مالی ما همخوان باشد، کیفیت چندانی ندارد و بعد از مدتی خراب می‌شود. 

حفظ کیفیت با وجود نرخ ساعتی دلار

او ادامه می‌دهد: یکی از نکات جالب جشنواره برای من، عرضه محصولات با قیمت‌های مختلف بود. پسرم عاشق ماشین است، شما از این جشنواره می‌توانید از 80 هزار تومان تا دو میلیون تومان برای خرید ماشین در نظر بگیرید. علاوه بر این، تنوع هم بالاست و این برای حانواده‌ها و بچه‌ها جذابیت دارد.

کیفیت محصولات، دومین نقطه قوت جشنواره است. تولیدات ایرانی در سال‌‌های اخیر تلاش کرده‌اند ضمن تنوع بخشی به سبد محصولات خود، از منظر کیفیت نیز حرفی برای گفتن داشته باشند؛ آن هم در شرایطی که بازار اسباب‌بازی پر است از اقلام چینی و بی‌کیفیت که عمر چندانی هم ندارند و گاه از نظر بهداشتی، نوع مواد اولیه مطلوبی را با کار نبرده‌اند.

این موضوع درباره محصولاتی که متعلق به سنین زیر سه سال است، از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شود؛ استفاده از قطعات کوچک یا پولیش‌های بی‌کیفیت، ممکن است برای کودکی که برای شناختن محیط اطرف خود هر چیزی را به دهان می‌برد، خطرآفرین باشد.

فرصتی مغتنم برای این روزها

افزوده شدن بخش ترویجی به جشنواره نیز، این رویداد را از حالت فروشگاهی صرف خارج کرده است؛ بخشی که بیشترین استقبال را در یک هفته گذشته داشت. ایجاد محیطی شاد همراه با بازی و سرگرمی برای بچه‌ها آن هم در روزهای سرد که گاه با آلودگی هوا همراه است و نفس را بند می‌آورد، می‌تواند فرصتی برای بچه‌ها و خانواده‌ها باشد تا در محیطی امن و شاد، ساعتی را بگذرانند.

در این بخش، انواع بازی و سرگرمی برای بچه‌ها ارائه شده است؛ شبیه آنچه در خانه‌بازی‌ها اتفاق می‌افتد، با این تفاوت که این‌بار بسیاری از بازی‌هایی که ارائه شده، صرفاً جنبه سرگرمی ندارد و بعد آموزشی و خلاقیت را نیز در نظر گرفته‌اند.

جای خالی «کاراکتر ایرانی» در میان هزاران اسباب‌بازی وطنی

جشنواره اسباب‌بازی در کنار همه مزیت‌هایی که به بخشی از آن اشاره شد، محدودیت‌هایی نیز دارد. فقدان کاراکتر، یکی از نقاط ضعف صنعت اسباب‌بازی ایران است که در رویدادهای این‌چنینی خود را بیشتر نشان می‌دهد. در سال‌های اخیر تمرکز بر تولید اسباب‌بازی با استفاده از کاراکتر، این صنعت را وارد مرحله جدیدی از زیست جهانی خود کرده است. شرکت‌های مختلف تلاش کرده‌اند با بهره‌گیری از کاراکترهای جذاب و البته تداوم آن در قالب‌های مختلف، ضمن حفظ بقای کاراکتر، گردش مالی خود را افزایش دهند. 

از نمونه‌های مختلفی از این کاراکترها می‌توان یاد کرد؛ از میکی موس که با ایجاد دیزنی لند، مسیر جدیدی به روی آن باز شد تا لبوبو که تب طرفداران آن هنوز در جهان فروکش نکرده و قواعد صنعت را تغییر داد و قراردادهای جدید شرکت‌هایی مانند هاسبرو و متل برای تولید عروسکی با الهام از ستاره‌های کی‌پاپ.

جدی‌ترین تلاش صنعت اسباب‌بازی ایران در این زمینه، تولید دارا و سارا در دهه 80 بود که به دلایل مختلف با شکست مواجه شد. علی‌رغم پیشرفت تولیدات انیمیشن ایران مانند «پسر دلفینی»، «بچه زرنگ» و … در سال‌های گذشته و ارائه کاراکترهای جدید و بازتولید آن در قالب دیگر حلقه‌های صنایع خلاق مانند نوشت‌افزار، این کاراکترها همچنان راه به صنعت اسباب‌بازی نبرده‌اند. شاید یکی از دلایل این امر، عدم ریسک‌پذیری تولیدکننده برای صرف کردن سرمایه در جایی است که بازگشت آن با تردید همراه است. 

سهم بزرگسالان تقریباً هیچ

گذشته از این، جشنواره مخاطب هدف خود را تا دوره نوجوانی تعریف کرده است. هرچه از دوره خردسالی و کودکی فاصله می‌گیریم، تنوع محصولات برای نوجوانان کمتر می‌شود.

این موضوع برای مخاطب بزرگسال دیگر تقریباً به صفر می‌رسد. هیچ محصولی جز فوتبال دستی برای مخاطب بزرگسال در نظر گرفته نشده؛ این در حالی است که صنعت جهانی اسباب‌بازی در سال‌های گذشته یکی از اصلی‌ترین برنامه‌های خود را در زمینه تولید کیدالت‌ها تعریف کرده‌اند و اتفاقاً آمار منتشر شده نشان می‌دهد که این دسته از اسباب‌بازی‌ها از سال 2024 تاکنون جزو پرفروش‌ترین محصولات بوده‌اند؛ اسباب‌بازی‌هایی که برای کاهش فشارهای روزانه و استرس و یا حتی سرگرمی برای بزرگسالان طراحی و تولید می‌شود.

صنعت اسباب‌بازی از جمله صنایع پرطرفدار در جهان است که رشد آن از سال 2022 به این سو مثبت ارزیابی شده. سرمایه‌گذاری و خلاقیت، دو رکن اساسی این صنعت برای حضور در بازارهای جهانی و رقابت با رقبای پرقدرتی مانند چین است. با این حال، به نظر می‌رسد اهمیت سرمایه‌گذاری بر این بخش چندان برای سیاستگذاران و مسئولان مشخص نیست. این امر تنها متوجه تولیدکننده نمی‌شود، مخاطب و جامعه هدف این صنعت نیز از این رویه متضرر خواهد بود. 

ارزان‌ترین محصولات در صدر پرفروش‌ها

نگاهی به آمار پرفروش‌های جشنواره در شش روز نخست نشان می‌دهد که ارزان‌ترین و ساده‌ترین اسباب‌بازی‌ها در صدر انتخاب خانواده‌ها قرار گرفته است. در روزهایی که محدودیت‌های اقتصادی، اقلام فرهنگی را از سبد خانواده‌ها کم و کمتر کرده، بیشترین آسیب را کودکانی می‌بینند که دوره رشد خود را طی می‌کنند. با وجود پشت سر گذاشتن دو جنگ تحمیلی، هنوز دستگاه‌های فرهنگی و سیاست‌گذاران، برنامه مشخصی برای حمایت از کودکان در شرایط بعد از جنگ ندارند؛ این موضوع را نه فقط در حمایت از آنها برای خرید محصولات که در برنامه‌ریزی فرهنگی نیز می‌توان دید. 

انتهای پیام/