از حماسه رمضان تا سراب مداخله

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دکتر ناهید سلیمی  عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده در گفتگو  با تسنیم  با ورود به ساحت آسیب‌شناسی جریان‌های فکری به یک خطای ادراکی و راهبردی عمیق در میان بخشی از  نخبگان جامعه اشاره کرد و گفت:در کوران بسیاری از بحران‌های پیچیده سیاسی همواره گروهی از نخبگان فکری دچار یک تقلیل‌گرایی خطرناک می‌شوند و آن‌ها در نخستین گام صورت‌مسئله را به شکلی کاملاً یک ‌سویه و با عنوان ناکارآمدی مطلق یا شکست ساختار داخلی صورت‌بندی و تفسیر می‌کنند. در چنین موقعیت‌های خطیری مشکل پدیدآمده در ساختار جامعه عموماً به صورت یک بحران عمیق نهادی در حکمرانی توصیف می‌شود و در پی این بن‌بست‌نمایی  راه‌حل‌های برخاسته از بطن جامعه  ناکافی یا حتی غیرممکن معرفی شده و نتیجه محتوم چنین فرآیند ذهنی آن است که گزینه شوم مداخله یا حمایت خارجی به عنوان یگانه راه نجات بر روی میزِ اندیشه عمومی قرار می‌گیرد.

دکتر سلیمی  با تأکید بر این که چنین رویکردی ریشه در یک گسست شناختی دارد خاطرنشان ساخت که وقتی کلید حل معما به دست بازیگران فرامرزی سپرده می‌شود  یک فرض پنهان و خام‌ اندیشانه در ذهن این دسته از نخبگان شکل می‌گیرد و آن‌ها با اتکا به تحلیلی سطحی گمان می‌برند که مداخله نیروهای بیگانه می‌تواند همچون یک جراحی دقیق صرفاً ساختار سیاسی را اصلاح کند و هزینه‌های اجتماعی، انسانی و تمدنی این مداخله برای جامعه هدف کاملاً قابل پیش‌بینی و کنترل است.

وی در ادامه افزود: سؤال اصلی‌تر و گزنده‌تر این است که وقتی کار از مداخله نرم فراتر رفته و به تخاصم همه‌جانبه کشیده می‌شود آیا انسان آگاه می‌تواند همچنان در سنگر انفعال باقی بماند و ژست یک ناظر بی‌طرف را به خود بگیرد؟  که در پاسخ باید گفت  هرچند در نگاه نخست این سکوت در لحظه‌های حیاتی دفاع ممکن است برآمده از یک احتیاط اخلاقی یا ناشی از بی‌اعتمادی انباشته‌شده نسبت به ساختار قدرت تفسیر شود  اما تبعات این بی‌عملی به‌مراتب فاجعه ‌بارتر و غیرقابل‌دفاع‌تر خواهد بود.

عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده  با اشاره به خرد جمعی ملت‌ها یادآور شد در پاسخ به چنین انفعال مخربی  که در وجدان بیدار جوامع  با گزاره‌های قاطعی همچون  میان «دشمن و وطن، ننگ بر آن‌که شک کند مواجه می‌شویم»که این دست از گزاره‌ها جملاتی احساسی نیستند بلکه مستقیماً ناظر به تبعات هستی‌شناختی  برای خود مفهوم «وطن» خلق شده‌اند و  ما از لحظه‌ای سخن می‌گوییم که بقا، استقلال و تمامیت جمعی  یک ملت در معرض  یک خطر قطعی قرار گرفته است و در چنین بزنگاهی خرد زیستی حکم می‌کند و از تمام شهروندان انتظار می‌رود که بدون کوچک‌ترین تردیدی در جانب دفاع بایستند.

دکتر ناهید سلیمی برای تجسم عینی این ضرورت تاریخی و پرهیز از تکرار خطای محاسبه به یکی از شگرف‌ترین مقاطع تاریخ دفاعی این مرز و بوم یعنی نبرد مقدس رمضان اشاره کرد و گفت: تجربه رویارویی ما در آوردگاه‌های عظیمی چون نبرد رمضان به‌روشنی گواه آن است که وقتی کیان  یک سرزمین آماج هجوم خصم قرار می‌گیرد هرگونه تعلل، بی‌طرفی  و محاسبه‌گریِ سیاسی به مثابه بازی با بقای یک ملت است. در  روزها و شب‌های سرنوشت‌ساز نبرد رمضان اگر اراده جمعی مردمان این دیار درگیر تردیدهای روشنفکرانه یا اختلافات داخلی می‌شد  ماشین جنگی بیگانه هرگز متوقف نمی‌گشت و حماسه مقاومت در چنان نبردهایی  تبلور همان روح جمعی است که درمی‌یابد در برابر یورش عریان  یگانه راه صیانت از شرافت ایستادگی یکپارچه است.

عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و  خانواده در پایان افزود باید این حقیقت گریز ناپذیر را پذیرفت که در شرایط اشغال توسط بیگانه یا استقرار یک قدرت برآمده از مداخله خارجی اغلب هیچ ساز و کار مشخصی برای تمایز دقیق میان مواضع پیشین افراد باقی نمی‌ماند و در  فضای ملتهب، سیلاب ویرانی همه ‌چیز را با خود می‌برد و بسیاری از مردم چه کنشگر  چه منتقد و چه کسانی که در سکوتی مطلق به سر می‌بردند همگی به‌طور یکسان در معرض سوءظن سیستم جدید، بازداشت  فشار و حذف قرار می‌گیرند و در آن تاریکی دیگر اهمیتی ندارد که پیش از طوفان چه اندیشه‌ای در سر داشته‌اید و ساختار فروپاشیده  همه را با هم می‌بلعد و این تاوان توهم تکیه بر بیگانه است.

انتهای پیام/