کوتاه‌ترین مسیر برای جبران بلندترین غفلت‌ها

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، ماه مبارک رمضان در منطق قرآن و سنت، یک «زمان عادی» نیست، بلکه ظرفی ویژه برای رشد معنوی و چندبرابر شدن پاداش اعمال است. در این ماه، رابطه‌ی انسان با خدا وارد مرحله‌ای عمیق‌تر می‌شود و حتی اعمال ساده‌ی عبادی، ارزشی فراتر از اندازه‌های معمول پیدا می‌کنند. این حقیقت نشان می‌دهد که زمان در نگاه الهی کیفیت‌بردار است؛ یعنی بعضی زمان‌ها استعداد بیشتری برای قرب الهی دارند و رمضان اوج این ظرفیت است.

در سوره قدر، خداوند از شبی سخن می‌گوید که «خَیرٌ مِن أَلفِ شَهر» است؛ شبی که ارزش آن از بیش از هشتاد سال عبادت برتر دانسته شده است. این شب در دل ماه رمضان قرار دارد و به تعبیر قرآن، شب نزول قرآن و تقدیر امور بندگان است. همین یک شب، نشان می‌دهد که در رمضان با یک فرصت تاریخیِ تکرارنشدنی مواجهیم؛ فرصتی که می‌تواند مسیر یک عمر انسان را دگرگون کند.

یکی از نکات شگفت‌انگیز روایت این است که یک عمل مستحب در رمضان، هم‌سنگِ انجام یک واجب در ماه‌های دیگر شمرده شده است؛ وَ جَعَلَ لِمَنْ تَطَوَّعَ فِیهِ بِخَصْلَةٍ مِنْ خِصَالِ الْخَیْرِ وَ الْبِرِّ كَأَجْرِ مَنْ أَدَّى فَرِیضَةً مِنْ فَرَائِضِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ.

این یعنی خداوند راه رسیدن به پاداش‌های بزرگ را در این ماه هموار کرده و عملاً «سقف پاداش» را پایین آورده تا افراد بیشتری بتوانند وارد میدان رشد معنوی شوند. این نگاه، پیام امید دارد؛ یعنی حتی کسانی که پیش از رمضان کوتاهی داشته‌اند، در این ماه می‌توانند با اعمال ساده، جبران بزرگی انجام دهند.

در ادامه روایت، انجام یک واجب در رمضان معادل هفتاد واجب در دیگر ماه‌ها معرفی شده است. این نکته نشان می‌دهد که پایبندی به واجبات در رمضان صرفاً انجام تکلیف نیست، بلکه یک سرمایه‌گذاری معنوی عظیم است. نماز، روزه، پرهیز از گناه و رعایت حقوق دیگران در این ماه، وزن متفاوتی پیدا می‌کند و می‌تواند جای خالی سال‌ها غفلت را تا حدی پر کند.

افزایش پاداش اعمال در رمضان را می‌توان از منظر تربیتی فهم کرد؛ خداوند با گشودن درهای رحمت و چند برابر کردن پاداش، انگیزه‌ی حرکت را در انسان تقویت می‌کند. فضای جمعی روزه‌داری، تلاوت قرآن، شب‌زنده‌داری و کمک به نیازمندان، بستر روانی و اجتماعیِ مناسبی می‌سازد تا انسان آسان‌تر به سوی خیر حرکت کند. بنابراین، این تصاعد پاداش فقط یک «عدد» نیست، بلکه بخشی از یک برنامه الهی برای تربیت انسان است.

مجموع آیات سوره قدر و روایت پیامبر نشان می‌دهد که رمضان یک فرصت استثنایی برای جهش معنوی است؛ فرصتی که اگر از دست برود، به‌سادگی قابل جبران نیست. انسان در این ماه می‌تواند با برنامه‌ای واقع‌بینانه ــ ترکیبی از واجبات دقیق، مستحبات هدفمند و ترک آگاهانه گناه ــ برای خود «ذخیره‌ای معنوی» بسازد که اثرش تا پایان عمر باقی بماند. رمضان نه فقط ماه روزه، بلکه ماه تغییر مسیر زندگی است.

———————–
* شیخ کلینی در اصول کافی از امام محمد باقر علیه‌السلام و ایشان از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل می‌کند: (پیامبر اکرم در آخرین روز ماه شعبان فرمود):

_{^{أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَظَلَّكُمْ شَهْرٌ فِیهِ لَیْلَةٌ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ وَ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ فَرَضَ اللَّهُ صِیَامَهُ وَ جَعَلَ قِیَامَ لَیْلَةٍ فِیهِ بِتَطَوُّعِ صَلَاةٍ كَتَطَوُّعِ صَلَاةِ سَبْعِینَ لَیْلَةً فِیمَا سِوَاهُ مِنَ الشُّهُورِ
ای مردم، به راستی که نزدیک است ماهی فرا برسد که در آن شبی است بهتر از هزار ماه، و آن ماه رمضان است که خدا روزه آن را واجب و یک شب نماز مستحب برخاستن در آن را همچون نماز مستحب هفتاد شب از ماه‌های دیگر قرار داده است.
وَ جَعَلَ لِمَنْ تَطَوَّعَ فِیهِ بِخَصْلَةٍ مِنْ خِصَالِ الْخَیْرِ وَ الْبِرِّ كَأَجْرِ مَنْ أَدَّى فَرِیضَةً مِنْ فَرَائِضِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ أَدَّى فِیهِ فَرِیضَةً مِنْ فَرَائِضِ اللَّهِ كَانَ كَمَنْ أَدَّى سَبْعِینَ فَرِیضَةً مِنْ فَرَائِضِ اللَّهِ فِیمَا سِوَاهُ مِنَ الشُّهُورِ.
و پاداش یک خصلت خیر و نیکوکاری مستحب در آن را همچون پاداش کسی که واجبی از واجبات خدای سبحان را انجام داده مقرر فرموده است.
و هر کس یک واجب از واجبات خدا را در آن انجام دهد همچون کسی است که هفتاد فریضه از فرایض خدا را در ماه‌های دیگر انجام داده باشد.}}

انتهای‌پیام/