«ایرانشهر»؛ جایی که زخم ترکمانچای التیام می‌یابد

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دو واقعه تاریخی مشابه با نتیجه‌ای متفاوت. حدود 200 سال پیش ایران در مصاف با روسیه مجبور به امضای قراردادهایی شد که همچنان پس از گذشت دو سده به عنوان ننگین‌ترین قراردادهای ایران یاد می‌شود. عهدنامه‌هایی که فقط در یک فقره آن(ترکمنچای)، 30 هزار کیلومتر از خاک ایران جدا شد. شهرهایی که پیوند فرهنگی و مذهبی داشتند، حالا به دو سرزمین بیگانه تقسیم شده بودند. 

حدود دو سده بعد، ایرانیان در مصاف با متجاوز بعثی، هشت سال جنگیدند اما یک وجب خاک خود را ندادند. تمام ایران، سرباز وطن شده بود. در این فاصله چه اتفاقی افتاد که ایرانیان اینگونه پای خاک خود ایستادند و یک قدم عقب ننشستند؟ 

محمدحسن شهسواری در مجموعه رمان “ایرانشهر” تلاش دارد بخشی از این سوالات را پاسخ دهد. 

در میان آثار داستانی که در سال‌های اخیر درباره جنگ و به‌ویژه خرمشهر نوشته شده، مجموعه «ایرانشهر» را می‌توان نمونه‌ای ممتاز و خواندنی در ادبیات جنگ برشمرد. این اثر که تاکنون پنج جلد از آن منتشر شده، روایتی است از تلاش همگانی مردم در کنار نیروهای نظامی برای حفظ سرزمین‌ مادری. 

شهسواری در این اثر با شخصیت‌پردازی قوی، نمونه‌ای متکثر از جامعه را در داستان خود به تصویر می‌کشد. عرق به وطن، موضوعی است که نویسنده آن را در کنش‌ شخصیت‌ها با گرایش‌های مختلف سیاسی نشان می‌دهد. همین تکثر است که «ایرانشهر» را باورپذیر و ایرانی می‌کند. 

تجربه‌ای که ایرانیان این روزها از سر می‌گذرانند، حضور آحاد مردم با علایق و گرایش‌های مختلف پای “ایران” خود گواه بر این است که شهسواری در انتخاب شخصیت‌ها و خط سیر داستان موفق عمل کرده و جامعه ایرانی را شناخته است، جامعه خود را محدود به طیف خاصی نکرده و با تک‌صدایی داستان را روایت نکرده است. همین امر، نشان‌دهنده پختگی قلم و فکر نویسنده در هضم صداهایی است که ممکن است حتی با آن مخالف باشد اما یک وجه مشترک در میان همه آنها وجود دارد. 

شهسواری دست روی موضوعی گذاشته که سقوط و فتح آن، به یک خاطره مشترک در ذهن ایرانیان تبدیل شده و از آن با عنوان حماسه در دوران معاصر یاد می‌کنند. حماسه‌ای که ایرانیان در آن مقابل استعمار خارجی قدم علم کردند، از جان گذشتند و نبردی رقم زدند که مایه مباهات شد. 

نویسنده برای نگارش این اثر ضمن مطالعه خاطرات سربازانی که در میدان حضور داشتند، نیم‌نگاهی نیز به آثار حماسی مانند شاهنامه دارد. برداشت‌ها اما، در متن داستان حل شده و عاریه‌ای نیست. انتخاب عنوان رمان نیز موید این نکته است؛ ایرانشهر سرزمین اسطوره‌ای ایرانیان است. در این سرزمین، فرهنگ و آداب و سنن ایرانیان رکن مهمی در حفظ سرزمین‌ دارد.

نقطه قوت دیگر «ایرانشهر»، ساختار قوی متن است؛ موضوعی که حاصل چند دهه تلاش شهسواری در عرصه داستان‌نویسی و آموزش فنون داستان‌نویسی در دوره‌های مختلف است. 

انتشارات شهرستان ادب تاکنون پنج جلد از مجموعه «ایرانشهر» را منتشر کرده است. 

انتهای پیام/