اساتید دانشگاه‌های هند درباره شخصیت ادبی رهبر شهید چه گفتند؟

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نود و سومین نشست انجمن ادبی بیدل دهلوی به همت گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دهلی و با همکاری انجمن شاعران پارسی‌گوی معاصر هند، رایزنی فرهنگی ج.ا. ایران و مرکز تحقیقات فارسی دهلی نو  با موضوع «بررسی شخصیت ادبی رهبر شهید» در تالار سعدی دانشگاه دهلی برگزار شد. هدف اصلی این برنامه، معرفی جایگاه ادبی و فرهنگی رهبر شهید، بررسی نقش و تأثیرگذاری ایشان در حوزه‌های شعر، ادبیات، کتاب‌خوانی، نویسندگی و ترجمه و هنر و آشنایی نسل جوان با ابعاد کمتر شناخته‌شده شخصیت ایشان در هند بود.

این نشست با حضور جمعی چشم‌گیر از استادان برجسته، پژوهشگران، اندیشمندان و شخصیت‌های فرهنگی از هند و ایران برگزار شد. حضور گسترده دانشجویان و پژوهشگران رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه‌ها و کالج‌های مختلف، از ویژگی‌های  این نشست بود که نشان‌دهنده اهمیت و جایگاه ماندگار خدمات ادبی رهبر شهید در میان نسل جوان است. این نشست صرفاً مراسم بزرگداشت یا تعزیت نبود، بلکه به‌عنوان مجمعی اندیشه‌محور و هدفمند، بستری برای گفت‌وگوهای علمی و تبادل دیدگاه‌های تخصصی در حوزه ادبیات و فرهنگ فراهم آورد.

برنامه با پخش بخش هایی از مستند “غیررسمی”  و نمایش علاقه و اهتمام رهبر شهید به کتاب و کتاب‌خوانی آغاز شد که فضای نشست را تحت تأثیر قرار داد. در ادامه، علی‌اکبر شاه، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دهلی، ضمن خیرمقدم به حاضران، به معرفی فعالیت‌های علمی، آموزشی و پژوهشی این گروه پرداخت و بر اهمیت برگزاری چنین نشست‌هایی در تقویت جایگاه زبان و ادبیات فارسی تأکید کرد.

پس از آن، 15سخنران، هر یک از منظر تخصصی خود، به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت ادبی، فرهنگی و اجتماعی رهبر شهید پرداختند. در این نشست، موضوعات متعددی مورد بحث و بررسی قرار گرفت که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

-تبیین ابعاد ادبی و فکری شخصیت رهبر شهید

– بررسی نقش ایشان در توسعه و ترویج ادبیات فارسی

-تحلیل پیوند میان ادبیات و مفاهیم مقاومت، هویت و خودآگاهی فرهنگی

-بررسی تأثیر آثار و اندیشه‌های ایشان در حوزه‌های مختلف زبانی، به‌ویژه فارسی و اردو

-تأکید بر نقش ادبیات به‌عنوان ابزار بیداری اجتماعی

 سردار رجندر سنگ وراثت، نماینده زبان پنجابی در سازمان بین المللی سیک­‌ها، در بخشی از این مراسم با اشاره به اشتراکات زبانی و فرهنگی میان فارسی و پنجابی، بر دشواری و اهمیت تبدیل شدن رهبر سیاسی یک کشور به نماد تلفیقی فرهنگ‌ و تمدن‌ میهن خود تأکید و جایگاه رهبر شهید در این زمینه را ستودنی دانست.

پروفسور علیم اشرف خان در سخنان خود تأکید کرد که تقلیل شخصیت رهبر شهید به ابعاد صرفاً سیاسی، نگاهی ناقص و غیرمنصفانه است؛ چرا که ایشان از درک عمیق ادبی و فرهنگی برخوردار بودند.

دکتر مهتاب جهان، از دیگر حاضران در این جلسه، ادبیات را در اندیشه ایشان، ابزاری مؤثر برای بیداری فکری و ارتقای آگاهی فرهنگی دانست. 

همچنین در بخشی از این نشست، ندیم احمد، از اساتید دانشگاه، با تأکید بر فراملی بودن اندیشه ادبی رهبر شهید، آن را فراتر از مرزهای جغرافیایی دانست و نقش آن را در سنت فکری شبه‌قاره برجسته توصیف کرد.

دکتر فریدالدین فریدعصر رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دهلی نو نیز به وجوه مختلف شخصیت رهبر شهید اشاره کرد و گفت: از دو جهت می‌توانیم به شخصیت ادبی رهبر شهیدمان نگاه کنیم: یک نگاه به عنوان یک شخصیت ویژه که فردی بود که به طور خاص در فضای ادبیات و هنر زیست حرفه‌ای کرده بودند و از این جهت در میان روحانیان و رجال دین بی نظیر بودند؛ یک نگاه به عنوان یک حکمران دینی که ادبیات و هنر را از فضای شخصی خود به عرصه حکمرانی و تربیت جامعه سوق و سریان داد. از جهت شخصیت فردی، ایشان همزمان یک فقیه سیاسی، مرجع تقلید و عالم دین بود که سال‌های طولانی با حلقه‌های ادبی و اشخاص برجسته فرهنگ و ادب فارسی دوستی و رفت و آمد داشتند. ایشان 30 سال پیش گفته بودند که من1000 عنوان از رمان‌های معروف دنیا را خواندم. 

به گفته او؛ دلبستگی ایشان به هند و شعر سبک هندی آشکار و تعلق خاطر به سبک هندی در غزلیات ایشان مشهود بود. اما در قامت یک حکمران در جامعه اسلامی و انقلابی، ایشان پدر جریان ادبی انقلابی بود. ارتباط گسترده‌ای با نویسندگان دفاع مقدس، شاعران و اهل ادب، طنزپردازان، سینما گران و همه اهالی فرهنگ و هنر داشتند و به کار و فکر آنها جهت می‌دادند. بازدید هرساله ایشان از نمایشگاه کتاب، بازدید تشریفاتی نبود و هربار برای بازدید از نمایشگاه کتاب وقت مستوفا می‌گذاشتند.

وی با بیان اینکه ما به رهبرمان افتخار می‌کنیم که ادبیات و هنر را خوب می‌شناخت، یادآور شد: ما در کشور به عنوان اهالی هنر و ادبیات سرمان بلند بود و با اعتماد و اطمینان به نفس کار می‌کردیم و گزارش فعالیت هنری خودمان را سالانه به شخص ایشان می‌فرستادیم. ایشان مشوق استفاده از زبان هنر و ادبیات برای بیان نگاه سیاسی و مقاومت در برابر مستکبران و استعمارگران و ظالمان جهان بودند. اگر مردم ایران جانانه در صحنه می‌ایستند و قدرت‌ها را به زانو در می‌آورند، همه حاصل قدرت نظامی نیست بلکه بخشی از آن به خاطر فرهنگ مقاومت و ایستادگی است که رهبر شهید، سید علی خامنه‌ای رضوان الله علیه مروج اصلی آن بودند؛ از انتشار کتاب‌هایی که درباره فرهنگ مقاومت و ایستادگی بود، حمایت می‌کردند. گونه خاطره‌نویسی درباره جنگ و دفاع مقدس و مقاومت با اصرار و حمایت ایشان در کشور شکل گرفت و باعث شد جوانان بیشتری کتاب‌های دفاع مقدس و مقاومت را بخوانند.

قهرمان سلیمانی، مدیر مرکز تحقیقات فارسی نمایندگی بنیاد سعدی ایران اسلامی در دهلی نیز در بخش دیگری از این همایش گفت: رهبر شهید فقط مدرس دروس دینی و حوزوی نبودند؛ بلکه شاعر، نویسنده، منتقد، مترجم، هنرشناس و کتابخوان حرفه‌ای بودند. ایشان شاهکارهای ادبیات جهان را دقیق خوانده بودند و دبیات ترجمه‌ای جهان را به درستی می‌شناختند. تسلط ایشان بر برخی از حوزه‌های فرهنگ به گونه‌ای بود که موجب اعجاب بود و در تمام طول تاریخ ایران بعد از اسلام در حوزه فرهنگ زمامداری از این دست نداشته‌ایم.

 وی گفت: بسیار شگفت‌انگیز است که کسی در این سطح با این همه مشغله، این‌گونه با زبان و ادب فارسی آشنا و دیدگاه‌های راهگشا داشته باشد. مجموعه سخنرانی‌های ایشان که در جمع ارباب فکر و فرهنگ و ادبیات بیان شده، انتشار یافته است. بیرون از اینکه تعلق خاطر سیاسی یا دینی به جناب ایشان باشد، تنها و تنها از منظر کارشناسی زبان و ادبیات فارسی_ افادات حضرتشان در زمره دقیق‌ترین و فنی‌ترین و کارشناسانه‌ترین نظرات در این حوزه است. ایشان مردی بود که ایران را عزت بخشید، زبان فارسی را ارتقا داد و به همه ما ایرانی‌ها و به همه کسانی که به زبان فارسی می‌اندیشند و به همه مسلمان‌ها عزت داد. ایشان مردی بود که به تمام معنا جانش با فرهنگ ایران با زبان فارسی با فرهنگ اسلامی درآمیخته بود.

مهدی باقرخان شاعر، معلم و مترجم زبان فارسی ضمن ابراز خرسندی از گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دهلی، در رابطه با ویژگی متمایز رهبر شهید گفت: توجه به شعر و ادبیات، نشانه‌ عمق فکری و ظرافت روح رهبر شهید است. ایشان با نگاهی عمیق، همواره برای پاسداشت شعر فارسی و تکریم شاعران اهتمام ورزیدند. از نظر آن شهید بزرگمرد، شعر تنها یک ابزار هنری سرگرمی نیست، بلکه بیان حقیقت و بازتاب هویت ملی است.

او در ادامه تجربه‌ شخصی از حضور در شب شعر با ایشان، فضایی معنوی و اثرگذار را این مجالس را بازگو کرد و گفت: احساس هیبت و شوق در مواجهه با ایشان، به‌گونه‌ای بوده که نزدیک شدن برای این دیدار کوتاه، به‌عنوان ارزشمندترین هدیه‌ زندگی در ذهن من باقی مانده است. حقا که گاهی ارزشمندترین هدایا، تجربه‌های درونی و معنوی هستند، نه مادی.

 باقرخان مجری این برنامه در خصوص میزان همدلی و همدردی هموطنان خود نسبت شهادت رهبر شهید و همچنین جنگ تحمیلی فعلی توسط رژیم صهیونسیتی اسرائیل و آمریکا گفت: واکنش مردمی در هند نشان‌دهنده‌ پیوندهای عمیق تمدنی و فرهنگی با ایران است فلذا میراث فکری ایشان در قالب یک آگاهی مشترک ضد استعماری و مبتنی بر هویت فرهنگی و استقلال در هند بازتاب یافته است.

 او در پایان غزلی را که به استقبال از یکی ناب سروده‌های مقام معظم رهبری (رضوان الله تعالی) سروده بود، قرائت کرد:

ز راهِ عشقِ پر از سختی و بلا مگریز

ز ابتدا مهراس و ز انتها مگریز

به حق، اجابت او وعده دروغین نیست

ز حرف های دعا عرض مدعا مگریز

وصال اوست شفای دل مریض عشق

بنوش جام شهادت وَ از دوا مگریز

دوباره هل منِ کرب و بلاست پیچیده

دوباره بانگ حسین ست ازین صدا مگریز

پیام حر منشان، عشق و مهر و الفت باد

بیا به سوی جوانمردی و صفا، مگریز

تو همرکاب ره فخر موسی ِ عشقی

مسیر ِ نیل و فرات است از عصا مگریز

غروب ِخاک ِ مقدس شو و دوباره برآ

تو خواستار بقا هستی از فنا مگریز

  عزیز مهدی، پروفسور مشتاق عالم قادری و فاطمه بلقیس حسینی از دیگر سخنرانان حاضر در این نشست بودند.

انتهای پیام/