حدیث| روزهای روزه‌داری، تمرین چشم‌دوختن به ایام ظهور

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، روزه‌داری در فرهنگ اسلامی، فراتر از یک عمل عبادی صرف، تمرینی برای ساختن “انسان منتظر” است. این فریضه الهی با ایجاد گرسنگی و تشنگی ارادی، روحیه صبر و استقامت را در انسان تقویت کرده و او را از وابستگی به مادیات و تعلقات دنیوی می‌رهاند. از سوی دیگر، روزه با یادآوری گرسنگان و محرومان، زمینه‌ساز ایجاد همدلی و عدالت‌خواهی می‌شود که از ارکان اصلی فرهنگ انتظار برای برپایی حکومت جهانی عدل به رهبری امام زمان عجل الله تعالی فرجه است. در حقیقت، روزه‌دار با تمرین بندگی و دوری از گناه، خود را برای یاری منجی و زیستن در جامعه مهدوی آماده می‌کند و درونی‌سازی ارزش‌های آن حکومت آرمانی را در وجود خویش نهادینه می‌سازد.

علاوه بر این عناصر تربیتی و فردی که به پرورش انسان منتظر منجر می‌شود در عصر ظهور به صورت تام و کمال دیده می‌شود و همگی تصویری از جامعه آرمانی مهدوی را ترسیم می‌کنند. در عصر ظهور نیز برکت و رحمت الهی به صورت کامل بر زمین سایه می‌گسترد، امنیت و فراوانی همه جا را فرامی‌گیرد و بشریت پس از قرن‌ها انتظار، طعم واقعی زندگی معنوی و الهی را می‌چشد. بدین ترتیب، ماه رمضان نه تنها تمرین فردی برای انتظار، که تجربه‌ای جمعی از مواهب عصر ظهور و طلیعه‌ای از حکومت جهانی عدل است.

از این رو، امام صادق علیه‌السلام در روایتی نورانی، ضمن تبیین فلسفه باطنی روزه، منتظران را به آگاهی و مراقبتی عمیق فرامی‌خواند و می‌فرماید:

«فَإِذَا صُمْتُمْ، فَکُونُوا مُشْرِفِینَ عَلَى الْآخِرَةِ مُنْتَظِرِینَ لِأَیَّامِکُمْ مُنْتَظِرِینَ لِمَا وَعَدَکُمُ اللَّهُ»؛ یعنی هنگامی که روزه می‌دارید، باید چنان باشید که گویا بر آخرت اشراف یافته‌اید، چشم‌بهراه روزهای موعود خود باشید و فرج و گشایشی را که خداوند به شما وعده داده است، انتظار بکشید.

این روایت شریف، پیوند عمیق میان روزه‌داری و فرهنگ انتظار را به زیبایی ترسیم می‌کند. امام در این تعبیر، روزه‌دار واقعی را کسی معرفی می‌کند که با عبور از حجاب‌های مادی، به‌گونه‌ای زندگی می‌کند که گویا هم‌اکنون در افق آخرت و جامعه آرمانی موعود سیر می‌کند. تعبیر «مُشْرِفِینَ عَلَى الْآخِرَةِ» نشان‌دهنده اوج تعالی روحی است که در پرتو روزه حاصل می‌شود و «مُنْتَظِرِینَ لِمَا وَعَدَکُمُ اللَّهُ مِنَ الْفَرَج» نیز بیانگر همان امید به گشایش نهایی و ظهور دولت کریمه مهدوی است که در ماه رمضان، این امید در قلوب مؤمنان قوت می‌گیرد.

این وعده‌ای که امام صادق علیه‌السلام به آن اشاره می‌کنند، از جنس همان بشارت قرآنی در آیه 55 سوره نور است که خداوند متعال می‌فرماید:

«وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَیُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ یَعْبُدُونَنِی لَا یُشْرِكُونَ بِی شَیْئًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» “؛ خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند (عترت) وعده داده است که قطعاً آنان را در زمین جانشین [دیگران] خواهد کرد، همان‌گونه که پیشینیان را جانشین [دیگران] کرد، و دینشان را که برایشان پسندیده است، به سودشان مستقر و استوار و بیم و ترسشان را به امنیت و آرامش مبدل خواهد کرد، [تا] مرا عبادت کنند و چیزی را شریک من نسازند. و کسانی که پس از آن کفر بورزند، آنانند که نافرمان‌اند.”

این آیه شریفه، یکی از مهم‌ترین وعده‌های الهی درباره آینده روشن بشریت و ظهور حکومت جهانی صالحان است. خداوند در این آیه، سه وعده اساسی داده است: خلیفه‌شدن اهل ایمان و عمل صالح در زمین که طبق احادیث، تأویل آن حصر در عترت است؛ تمکن و استقرار دین حق و تبدیل خوف به امنیت کامل. این همان جامعه آرمانی موعودی است که در فرهنگ انتظار از آن به عنوان دولت کریمه مهدوی یاد می‌شود و مؤمنان در ماه رمضان، با روزه‌داری و تهذیب نفس، خود را برای تحقق این وعدۀ الهی آماده می‌کنند.

بنابراین، پیوند میان روزه‌داری و انتظار در اینجا معنایی ژرف‌تر می‌یابد: روزه‌دار با عبادت خالصانه و دوری از شرک، عملاً در مسیر تحقق این وعده الهی گام برمی‌دارد و در حاکمیت امام عصر عجل الله تعالی فرجه جامعه صالحانی را تشکیل می‌دهد که شایستگی جانشینی در زمین و برخورداری از امنیت و حکومت دین را پیدا می‌کنند.

انتهای‌پیام/