به گزارش خبرگزاری تسنیم، اگر در گذشته چند دهه خود، روشنفکران و متفکرانی داشتیم که داعیدار هدایت و فکر و ایده بودند تا جامعه را به مسیر حقیقت و حقانیت برساند اما امروزه غیاب روشنفکری به چشم میآید. دیگر شاید از بحثهای داغ علمی و گفتگوهای فاخر مکاتب کمتر ببینیم. این وضعیت تفکر امروز ماست. اینجاست که به تعبیر مرحوم قانعیراد در غیاب روشنفکری، روشنفکران کاذب نقش مییابند.
سربرآوردن روشنفکران کاذب، موجب میشود عقلانیت جامعه تعضیف و به سمت مباحث سطحی سوق پیدا کند. این مسئله اصلی است. #متفکران جامعه با طرح ایدهها افقگشایی میکنند و نیروهای اجتماعی در طرح این ایدهها میتوانند ساماندهی شوند و جامعه را پیش ببرند.
اما زمانی که جامعه سطحی شد، ابتذال فرهنگی شیوع پیدا میکند. مرحوم قانعیراد در اینباره جایی نوشت: «غیبت روشنفکران زمینه را برای حضور و بروز سلبریتی در جامعه، فرهنگ و سیاست فراهم میکند و مصلحت عمومی و اجتماعی فدای فرصتطلبی سلبریتیها خواهد شد. باید #روشنفکران را به عرصه عمومی بازگرداند و از زندگی عمومی ـ اجتماعی معنازدایی نشود.»
سخن ما آنجاست که این #سلبریتی شدن جامعه، در یک موقف و قرار ایستا نمیشود، بلکه ساحتهای مختلف زندگی را فرا میگیرد و اینگونه سپهر فرهنگ سلبریتی بر جامعه گسترانده میشود. این شده که ما امروزه مواجه با پدیده خاصی به عنوان «روشنفکر سلبریتی» شدهایم.
روشنفکر سلبریتی که بیش از داعیه حقیقت، مخاطبپسند است و هوادارانی را با خود به همراه دارد. روشنفکرسلبریتیهایی که مسائل روزمره و حواشی جنجالی آنها بر متن غلبه دارد. خواسته یا ناخواسته توان توصیف وضعیت را از دست دادهاند و ایدههایشان بیشتر بر درک متوهمگونهای واقعیت بنا میشود.
اینجا بود که از «روشنفکرسلبریتی» نه به عنوان یک مفهوم ارزشگذارانه که از یک توصیف وضعیت سخن گفتیم. مفهومی که میتوان با بررسی آن، درکی از وضعیت امروز روشنفکری داشت. شاید بیراه نباشد که بگوییم وضعیت امروز ما بیشباهت با وضعیت جلال نباشد.
بله ما امروز به جلال آل احمدهایی نیاز داریم که باز در این زمانه از «خدمت و خیانت روشنفکری» سخن بگوید. ما امروز نیازمند جلال آل احمدهایی هستیم که بار دیگری به وضعیت روشنفکری که خود از بستر آن سر برآورده بود، اعتراض کند. این جنس اعتراض، این صراحت قلم، این بینش درست را امروز روز نیاز داریم.
انتهای پیام/
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی