از «قرآن‌بسندگی» تا «علوم انسانی قرآن‌بنیان»

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دومین نشست علمی کاربردی قرآن و عترت با موضوع «نقش مراکز آموزشی در دستیابی به علوم انسانی قرآن‌بنیان» در بخش بین‌الملل سی و سومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم برگزار شد. در این نشست، دکتر لاله افتخاری، استاد دانشگاه شاهد، به تبیین جایگاه علم در نقشه راه تمدن اسلامی پرداخت و اظهار کرد که قرآن جامع تمامی معارف مورد نیاز بشر است، اما با وجود گذشت چهار دهه از انقلاب اسلامی، این کتاب الهی همچنان در متن برنامه‌های علمی مراکز آموزشی و پژوهشی «مهجور» مانده است.

دکتر افتخاری با نقد رویکردهای سکولار در دانش معاصر، تبیین کرد که در نگاه دینی، حتی علومی مانند فیزیک و شیمی نیز در حقیقت شناخت فعل خداوند هستند. وی با ردّ نظریه «قرآن‌بسندگی» اذعان داشت: قرآن همچون قانون اساسی است که کلیات را بیان می‌کند، اما فهم جامع آن بدون تبیین اهل‌بیت (ع) و به‌کارگیری عقل به عنوان پیامبر درونی ممکن نیست.» وی افزود: «علوم انسانی زمانی قرآن‌بنیان است که بر پایه هدایت وحیانی باشد؛ در غیر این صورت، علم تنها به ابزاری مادی تبدیل شده و از هدف اصلی خود یعنی حیات طیبه فاصله می‌گیرد.

استاد دانشگاه شاهد با انتقاد از معیارهای فعلی جذب هیئت علمی در دانشگاه‌ها، این پرسش را مطرح کرد: آیا در انتخاب اساتید، نگاه اسلامی معیار است یا تعداد مقالات نمایه‌شده در پایگاه‌های سکولار؟ وی تأکید کرد که وقتی جهت‌گیری علمی صرفاً بر اساس شاخص‌های غربی باشد، تولید دانش قرآن‌بنیان محقق نمی‌شود. افتخاری بر ضرورت بازگشت به الگوهای آموزشی صدر اسلام و پیوند دوباره دین، دانش و نیازهای واقعی جامعه (مانند سنت آموزش احکام در مساجد بازار) تأکید کرد.

در ادامه نشست، رضا سلامت‌پناه، سرپرست سابق دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی، به تبارشناسی واژه «قرآن‌بنیان» پرداخت و تبیین کرد که این اصطلاح از سال 1388 و با تأکید رهبر معظم انقلاب بر جست‌وجوی ریشه‌های علوم انسانی در قرآن شکل گرفت. وی با تشریح دو رسالت اصلی دانشگاه (تولید دانش و تربیت متخصص)، اظهار داشت: دانشگاه قرآن‌بنیان، مرکزی است که مرجعیت معرفتی قرآن را در نظریه‌پردازی و روش‌شناسی خود حاکم کند و به سمت نظام‌سازی در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی حرکت نماید.

سلامت‌پناه با انتقاد از غلبه فعالیت‌های سطحی و همایشی در مراکز علمی، تبیین کرد که بررسی نشریات تخصصی نشان می‌دهد درصد بسیار کمی از مقالات دارای کارکرد اجتماعی و علمی واقعی هستند. وی اذعان داشت: «دخالت افراد غیرمتخصص در امور نظام‌سازی قرآنی و فهم نادرست مدیران از جایگاه دانش قرآن‌بنیان، از مهم‌ترین دلایل ناکامی در توسعه این حوزه است.» وی تأکید کرد که برای کاهش فاصله با اهداف تمدنی، باید بر تدوین برنامه‌های درسی متمرکز بر «روش‌های تدبر و استنباط متدیک» از قرآن تمرکز کرد.

در پایان این نشست، سخنرانان بر ضرورت تغییر نگرش اساتید و دانشجویان نسبت به قرآن و بازنگری جدی در ساختار و محتوای نظام آموزش عالی تأکید کردند تا مراکز آموزشی از نهادهایی صرفاً مصرف‌کننده، به مولدانِ علوم انسانی قرآن‌بنیان تبدیل شوند.

انتهای پیام/