به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، ماه مبارک رمضان، ماهی است که در آن نسیم رحمت الهی بر جان مؤمنان میوزد و روح انسان فرصتی مییابد تا از غبار روزمرگی شسته شود. این ماه، طبق فرمایش پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله، تنها ماه روزه و عبادت ظاهری نیست، بلکه ماه تربیت روح، تزکیه نفس و تمرین صبر و مواسات است. رسول خدا فرمودند: «ماه رمضان، ماه صبر است و ثواب صبر، بهشت است؛ ماه مواسات است و در آن ماه خداوند رزق مؤمن را افزایش میدهد.» از همین تعبیر برمیآید که صبر در این ماه نه یک فضیلت ساده، بلکه نردبانی برای صعود به درجات عالی ایمان است.
صبر، خصلتی است که ریشه در عمق ایمان دارد؛ چنانکه امام صادق علیهالسلام فرمودند: «الصّبرُ رأسُ الإیمانِ»؛ صبر، سرِ ایمان است. اگر عبادات و اعمال نیکو تنه و شاخههای درخت ایمان باشند، صبر ریشهای است که آن را استوار نگاه میدارد. مؤمنِ اهل صبر در برابر ناملایمات، وسوسهها و سختیهای دنیا تسلیم نمیشود، بلکه آن را مدرسهای الهی برای رشد میداند. رمضان در حقیقت میدان تمرین چنین صبری است؛ گرسنگی و تشنگی روزه، تحمل از گناه و کنترل نفس، همگی آموزگارانی برای استقامت روحاند.
در قرآن کریم، صبر جایگاهی بس بلند دارد؛ تا آنجا که خداوند میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِین»؛ یعنی خداوند با صابران است. این معیت، نشانهی همراهی، لطف و عنایت ویژه الهی نسبت به بندگان استوار است. در سورهی عصر نیز، خداوند از مؤمنان میخواهد که یکدیگر را به صبر توصیه کنند؛ چراکه حفظ ایمان و رستگاری بدون استقامت ممکن نیست. مؤمن صبور، نه تنها خود در مسیر حق باقی میماند، بلکه دیگران را نیز به پایداری در برابر سختیها دعوت میکند.
نمونهی کامل صبر در تاریخ پیامبران را میتوان در حضرت ایوب علیهالسلام مشاهده کرد؛ پیامبری که در سختترین ابتلائات جسمی و مالی هرگز زبان به شکایت نگشود و در نهایت پاداش صبر خود را از پروردگار دریافت کرد. قرآن، قصهی ایوب را درس جاودانهای برای انسانها میداند که اگرچه بلا نازل میشود، اما عاقبت از آنِ اهل صبر است. همین حقیقت در سورهی رعد، در توصیف سرانجام بهشتی صابران آمده است: «وَ الْمَلَائِكَةُ یَدْخُلُونَ عَلَیْهِمْ مِن كُلِّ بَابٍ؛ سَلَامٌ عَلَیْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ». و ملائک از هر دری بر آنان درآیند. [و به آنان گویند:] سلام بر شما به پاس استقامت و صبرتان [در برابر عبادت، معصیت و مصیبت] پس نیکوست فرجام این سرای. (23 -24 رعد)
بنابراین پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله، صبر را سرمایهای معرفی کردند که ارزش آن در قیامت آشکار میشود، آنگاه که پاداشها تقسیم میشود، خداوند به صابران عطایی ویژه وعده داده است؛ پاداشی که بیحساب و بیکرانه خواهد بود. در مقابل، شتابزدگی و جزع، انسان را از مسیر رشد بازمیدارد و او را از فیوضات این امتحان الهی محروم میکند. ماه رمضان فرصتی است تا انسان به جای اعتراض به سختیها، آنها را راهی برای نزدیکی به خدا بداند.
از دیگر سو در آموزههای اسلامی، صبر به سه شاخه تقسیم شده است: صبر بر اطاعت، صبر از معصیت، و صبر بر مصیبت. هر سه نوع، در ماه رمضان جلوهگر میشوند؛ صبر بر اطاعت یعنی استمرار در نماز، تلاوت و روزه؛ صبر از معصیت یعنی پرهیز از گناه در حالی که وسوسهها نزدیک است و صبر بر مصیبت یعنی پذیرش سختیهای زندگی با شکرگزاری و امید. مؤمنِ صبور، در هر سه عرصه، بندهای است که ارادهاش در مسیر بندگی استوار میماند.
در روزگار پرآشوب کنونی که گویی جهان به دوران «تلاطمهای آخرالزمانی» نزدیکتر شده است، عنصر صبر بیش از هر زمان دیگر معنا مییابد. آیهی مبارکهی «وَ لَنَبْلُوَنَّكُم بِشَیْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ» خبر از آزمونهایی میدهد که سراسر تاریخ بشر را در برمیگیرد، اما در روایات تفسیر شده که این آیه درباره دوران سخت آخرالزمان نیز مصداق مییابد. بشارت این آیه آن است که راه نجات در همان چیزی نهفته است که سختترین است و با صبر میتوان به ثواب جنت رسید و در دنیا رشد یافت.
امروز جامعه اسلامی بیش از هر زمان دیگر به بازگشت به فرهنگ صبر نیاز دارد؛ صبری آگاهانه، نه انفعال. صبر، به معنای مقاومت و امید است، یعنی ایستادن بر مرز حق و تحمل تا رسیدن به وعدههای الهی. ماه رمضان، فرصت بازسازی این روحیه است. در این ماه، شکم و دل از دنیازدگی تهی میشود تا انسان برای مواجهه با سختیهای زندگی آماده گردد. چنین انسانی، نه تنها از بحرانهای شخصی و اجتماعی نمیهراسد، بلکه آنها را پلی برای عبور به سوی کمال میبیند — چراکه «إِنَّ الصَّبْرَ ثَوَابُهُ الْجَنَّةُ».
انتهایپیام/
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی