به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حجتالاسلام والمسلمین مرتضی خوشصحبت در گفتگویی ابراز داشت: حقیقتاً جنگ رمضان از نگاه الهیات اجتماعی، یک آزمایشگاه کلامی بود که در آن مفاهیم انتزاعی از حصار کتابها خارج شدند و بر بدنه موشکها، در شعارهای اجتماعات شبانه ملت، در انیمیشنهای و تولیدات رسانهای نسل جوان همچنین در گفتارها و سخنان و بیانیههای علمای شیعه و سنی تجلی پیدا کردند.
وی افزود: از این منظر، پاسداشت این دستاورد مقدس و ارتقای آن به وحدت پایدار تمدنی، امروز یکی از مهمترین رسالتهای امت اسلامی به شمار میرود، چه آنکه لازمهی غلبه بر فتنه دشمن در برهه خطیر کنونی، همین وحدت پایدار تمدنی است که به لطف الهی و به برکت خون شهیدان به خصوص خون مطهر امام و رهبر شهیدمان بهدست آمده است.
وی همچنین گفت: اینک سوال اصلی فراروی ما به خصوص در بحث کلام اسلامی، بحث از «امکان یا وجوب عقلی وحدت» نیست، بلکه مهمترین رسالت ، «تفسیر الهیاتی وحدت محقق و عینیِ» شکل گرفته در متن جامعه اسلامی است. در واقع بحث امروز نه در شمار مباحث صرفاً کتابخانه ای و کلام انتزاعی، بلکه ذیل «کلام اجتماعیِ میدانی» قابل تعریف است.
این استاد الهیات اجتماعی با نقد نگاه پوزیتیویستی که جامعه را صرفاً یک برساخت ذهنی و اعتباری میداند، ضمن استناد به دیدگاه علامه طباطبایی(ره) در این باره اظهار داشت: مرحوم علامه در تفسیر شریف المیزان ذیل آیه شریفه «وَلِکُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ» اثبات می کنند که امت، دارای وجودی حقیقی، حیات، ممات، صعود، سقوط و اجل جمعی است. در غیر این صورت، انتساب اوصافی همچون «کتاب»، «عمل جمعی» و «اجل» از سوی قرآن کریم به امت ها، لغو و بی معنا خواهد بود.
وی همچنین به «تشکیکی بودن حقیقت امت واحده» اشاره کرد و افزود: از یک سو آیه «إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً» ناظر به یک واقعیت تکوینی و عینی است؛ و از سوی دیگر آیه «وَلَوْ شَاءَ رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً» نشان میدهد که تحقق کامل آن نیازمند بسترسازی انسانی است. بنابراین ما همواره به طور نسبی شاهد مراتبی از امت واحده هستیم و شکوفایی نهایی آن در گرو فراهمشدن همه زمینههای لازم است.
خوش صحبت در ادامه برای تبیین دقیق قلمرو امت واحده از مفهوم کلیدی «دارالاسلام» در فقه سیاسی اسلامی بهره برد و سه لایه عینی برای آن در جنگ اخیر احصا کرد که نخستین لایه آن امت ایمان است و در توضیح این مطلب گفت:این لایه که گستردهترین لایه امت واحده است، همه مسلمانان با هر تنوع مذهبی را شامل می شود، کما این که در قرآن مجید در این زمینه با تعبیر «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» مواجه هستیم.
وی اضافه کرد: لایه دوم« امت مقاومت» است که البته این لایه فراتر از همعقیدگی کامل برپایه اشتراک هدف و دشمن مشترک (استکبار و صهیونیسم) شکل میگیرد و چه بسا حتی غیرمسلمانانِ آزادیخواه را نیز شامل شود و قرآن کریم از ویژگی این امت با تعبیر «أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» یاد کرده است.
عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) با اشاره به این که لایه سوم«امت تمدنی با رویکرد ظهور» است، افزود: این لایه که در واقع نهاییترین و کاملترین مرتبه تحقق امت واحده است، در عصر ظهور حضرت حجت بن الحسن (عج) محقق میشود و در آیاتی نظیر «وَنُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ» به آن اشاره شده است. این لایه، چشم انداز معنابخش به مبارزات کنونی امت اسلامی است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود در تبیین نسبت میان «امت واحده» و «وحدت ملی» ابراز داشت: وحدت ملی در یک کشوری همچون ایران عزیز ما نه تنها مانع امت واحده نیست، بلکه به منزله حلقه میانی و پلی برای تحقق امت واحده در مقیاس بزرگتر عمل میکند. ملتی که از درون دچار تفرقه باشد، قادر به ایفای نقش در امت اسلامی نخواهد بود. از سوی دیگر، اگر وحدت ملی به «ناسیونالیسم افراطی» و «تکبر ملی» تبدیل شود، به مانعی جدی در مسیر امت واحده تبدیل میگردد
خوشصحبت همچنین با اشاره به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا»، حبل الله را عامل وحدت بخش امت برشمرد و گفت: مفسران بزرگ شیعه با استناد به روایات متواتر اهلبیت (ع)، «حبل الله» را به قرآن و عترت تفسیر کرده اند، کما این که مرحوم علامه طباطبایی نیز در المیزان همین دیدگاه را برگزیده است.
وی با بیان اینکه در عصر غیبت، جریان ولایت و امامت که همان حبل الله است، در نظام ولایت فقیه تحقق عینی پیدا میکند، افزود: ولایت فقیه به عنوان استمرار امامت و نیابت عام از اهل بیت (ع)، همان رشته اتصالی بود که در جنگ رمضان، اجزای پراکنده امت را با وجود تنوع ملی و مذهبی، به یک کل منسجم در جبهه مقاومت تبدیل ساخت
وی در پایان یادآور شد: نیم نگاهی به افق تمدنی انقلاب اسلامی نشان میدهد که این فرآیند همچنان تداوم دارد و آنچه در جنگ اخیر شاهد و ناظر آن بودیم، تنها یکی از مراحل تحقق عینی وعده الهی درباره حاکمیت مستضعفین بر دنیاست.
انتهای پیام/
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی