همدان همچنان در مدار کم‌بارشی؛ کسری ۳۱ میلی‌متری در سال آبی جاری

خبرگزاری مهر، گروه استانها-محمدرضا بهرامی‌صفت: طبق داده‌های رسمی هواشناسی، استان همدان امسال در ظاهر با رشد بارش‌ها نسبت به مدت مشابه سال قبل روبه‌رو بوده، اما در مقایسه با میانگین بلندمدت، هنوز از مرز نرمال فاصله دارد. کسری ۳۱ میلی‌متری بارش‌ها نشان می‌دهد که بخش زیادی از بارندگی‌های استان هنوز به نقطه تعادل نرسیده و اکثر شهرستان‌ها با شرایط کم‌بارشی مواجه‌ هستند.

بررسی‌های میدانی و ثبت‌های سامانه‌های پایش نشان می‌دهد که بخش قابل‌ توجهی از بارش‌های امسال در فاصله کوتاهی از پایان اسفندماه تا هفته ابتدایی فروردین رخ داده و همین موضوع باعث شده نمودار بارش‌ها ناگهان جهش پیدا کند، اما این جهش نتوانست کمبودهای چند ماه قبل را جبران کند. با عبور از این دو هفته پربارش، روند سامانه‌های ورودی کاهش یافت و الگوی دمایی رو به گرمی رفت.

در حوزه دما، وضعیت امسال چهره‌ای متفاوت از بهارهای گذشته داشت. بهار ۱۴۰۵ یکی از بهارهای خنک استان در سال‌های اخیر محسوب می‌شود؛ دمای شبانه در بسیاری از نقاط استان کمتر از حد میانگین بلندمدت ثبت شد و شهرستان‌هایی مانند نهاوند اختلاف بیشتری با نرمال داشتند. این کاهش دما با وجود آنکه بخشی از تبخیر سطحی را کم می‌کند، اما نتوانسته اثر کمبود بارندگی را پوشش دهد.

با وجود همه این چالش‌ها، شبکه هواشناسی استان در سال‌های اخیر شاهد توسعه و به‌روزرسانی‌های مهمی بوده است، از جمله راه‌اندازی ایستگاه جدید در کبودراهنگ که سال‌ها در انتظار تکمیل تجهیزات بود. اتصال این ایستگاه‌ها به سامانه‌های برخط دقت پایش و پیش‌بینی را افزایش داده و دسترسی به داده‌های لحظه‌ای را برای کارشناسان ممکن کرده است.

مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد همدان همچنان درگیر نوسانات اقلیمی و پیامدهای دوره‌های خشکسالی است، اما بهبود زیرساخت‌های پایشی و افزایش دقت هشدارها می‌تواند مسیر مدیریت بهتر منابع آبی و برنامه‌ریزی دقیق‌تر در بخش‌های کشاورزی و شهری را هموار تر کند.

همدان با وجود افزایش ۱۳ درصدی بارش همچنان ۳۱ میلی‌متر کسری دارد

مهدی رضایی مدیرکل هواشناسی استان همدان در گفت‌وگو با خبرنگار مهر ضمن تشریح آخرین وضعیت بارش‌ها و شاخص‌های اقلیمی استان همدان اظهار کرد: سال آبی در تقسیم‌بندی‌های هواشناسی از ابتدای مهرماه هر سال آغاز و تا پایان شهریورماه سال بعد ادامه دارد و ارزیابی وضعیت بارش و دما نیز بر همین مبنا انجام می‌شود.

وی با اشاره به عملکرد بارشی سال آبی جاری افزود: از ابتدای مهرماه تاکنون، مجموع بارش‌های ثبت‌شده در استان نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۳ درصد افزایش داشته است، با این حال این رشد به معنای خروج از وضعیت کم‌بارشی نیست؛ چراکه مقایسه با آمار بلندمدت همچنان از کسری بارش در سطح استان حکایت دارد.

مدیرکل هواشناسی استان همدان بیان کرد: داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی نشان می‌دهد اغلب شهرستان‌های استان همدان در سال آبی جاری بارشی کمتر از میانگین بلندمدت خود دریافت کردند و در مجموع، استان با حدود ۳۱ میلی‌متر کسری بارش نسبت به شرایط نرمال روبه‌روست.

وی ادامه داد: اگرچه در ابتدای فصل بهار بارش‌هایی در نقاط مختلف استان ثبت شد، اما در ارزیابی کلی از ابتدای مهرماه تاکنون، وضعیت بارش‌ها همچنان کمتر از نرمال است و این امر ضرورت مدیریت منابع آب را دوچندان می‌کند.

رضایی با اشاره به توزیع زمانی بارش‌ها ادامه داد: بخش قابل‌توجهی از بارندگی‌های امسال در هفته پایانی اسفندماه و هفته نخست فروردین‌ماه رخ داد؛ پس از آن شدت و فراوانی سامانه‌های بارشی کاهشی بوده این در حالی است که در یکی دو سال اخیر نیز نوسانات قابل‌توجهی در الگوی بارش‌ها دیده شده و شرایط اقلیمی استان تحت تأثیر تغییرات گسترده‌تر اقلیمی قرار دارد.

بهار امسال در همدان خنک‌تر از نرمال

وی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت دمایی همدان پرداخت و گفت: بر اساس آمار ثبت‌شده، بهار امسال در استان همدان خنک‌تر از میانگین بلندمدت بوده است؛ به‌گونه‌ای که میانگین دمای ثبت‌شده در این فصل حدود ۸ درجه سانتی‌گراد و میانگین بلندمدت ۸.۸ درجه بوده، بنابراین کاهش حدود ۰.۸ درجه‌ای نسبت به نرمال به ثبت رسیده است.

مدیرکل هواشناسی استان همدان افزود: بررسی دمای شهرستان‌ها نشان می‌دهد تقریباً در تمامی نقاط استان، دما پایین‌تر از حد نرمال بوده و این کاهش در شهرستان نهاوند محسوس‌تر است.

وی با اشاره به تأثیر شرایط دمایی بر منابع آبی و کشاورزی اظهار کرد: خنک‌تر بودن هوا در برخی بازه‌ها می‌تواند در کاهش تبخیر مؤثر باشد و تا حدی از افت منابع آب جلوگیری کند، اما استمرار سری بارش همچنان چالش اصلی حوزه منابع آب استان محسوب می‌شود.

رضایی درباره پیش‌بینی وضعیت جوی استان تا پایان اردیبهشت‌ماه نیز بیان کرد: بر اساس آخرین خروجی مدل‌های پیش‌بینی، برای این بازه زمانی(به‌ویژه در نیمه دوم اردیبهشت)بارش نرمال و کمتر از نرمال پیش‌بینی شده است.

وی ادامه داد: این پیش‌بینی‌ها از احتمال وقوع بارش‌هایی در سطح استان خبر می‌دهد، با این حال حجم و گستره آن‌ها چندان مؤثر نیست و انتظار نمی‌رود تغییر معناداری در وضعیت منابع آبی ایجاد شود.

مدیرکل هواشناسی استان همدان همچنین با اشاره به فعالیت سامانه‌های بارشی تا پایان هفته جاری گفت: در همین راستا هشدار زرد هواشناسی صادر شده است؛ هشداری که به معنای شرایط بحرانی نیست، بلکه برای آماده‌باش دستگاه‌های اجرایی و شهروندان در برابر پدیده‌هایی چون رگبارهای مقطعی، وزش باد و نوسانات دمایی اعلام می‌شود.

رضایی با اشاره به نقش تغییرات اقلیمی در بروز نوسانات بارشی عنوان کرد: بخشی از این تغییرات ناشی از روندهای بلندمدت اقلیمی و پدیده گرمایش جهانی است و بخشی دیگر به نوسانات طبیعی الگوهای آب‌وهوایی در سطح زمین بازمی‌گردد. از این رو، وقوع دوره‌های خشکسالی و ترسالی بخشی از ذات طبیعت به‌شمار می‌رود، هرچند در سال‌های اخیر شدت و فراوانی پدیده‌های حدی و این‌گونه نوسانات افزایش داشته است.

وی در ادامه به اقدامات انجام‌شده در حوزه زیرساخت‌های هواشناسی استان اشاره کرد و گفت: در سال‌های اخیر تلاش شده است شبکه پایش هواشناسی استان تقویت و به‌روز شود تا دقت پیش‌بینی‌ها و صحت هشدارها افزایش پیدا کند.

مدیرکل هواشناسی استان همدان افزود: از جمله اقدامات مهم این اداره‌کل، راه‌اندازی ایستگاه هواشناسی شهرستان کبودراهنگ پس از سال‌ها انتظار است که با تجهیز کامل و اتصال به سامانه‌های برخط، امکان ثبت و ارسال داده‌های هواشناسی شهرستان را به‌صورت لحظه‌ای فراهم کرده است.

وی ادامه داد: همچنین در راستای خودکارسازی شبکه ایستگاه‌ها، در چند ماه گذشته شش ایستگاه باران‌سنجی در استان به جدیدترین ابزارهای خودکار اندازه‌گیری مجهز شده‌اند.

رضایی افزود: اجرای روزانه مدل پیش‌بینی عددی منطقه‌ای در مرکز پیش‌بینی هواشناسی استان نیز از دستاوردهای اخیر این اداره‌کل محسوب می‌شود.

وی تأکید کرد: توسعه و به‌روزرسانی ایستگاه‌های هواشناسی نقش مهمی در ارتقای ضریب اطمینان پیش‌بینی‌ها، مدیریت بهتر بحران‌های احتمالی و ارائه خدمات دقیق‌تر به بخش‌هایی مانند کشاورزی، منابع آب و مدیریت شهری دارد.

مدیرکل هواشناسی استان همدان در پایان تاکید کرد: اطلاع‌رسانی دقیق، بهنگام و علمی به مردم و مسئولان از اولویت‌های اصلی اداره‌کل هواشناسی استان است و تلاش می‌شود با اتکا به داده‌های معتبر و تحلیل‌های تخصصی، تصویری روشن از وضعیت اقلیمی استان در اختیار افکار عمومی قرار گیرد.

گفتنی است تازه‌ترین داده‌ها و تحلیل‌های هواشناسی نشان می‌دهد همدان در سال آبی جاری با وجود افزایش نسبی بارش نسبت به سال گذشته، همچنان در وضعیت کم‌بارشی و نوسان دمایی قرار دارد؛ وضعیتی که ضرورت مدیریت هوشمندانه منابع آب، توجه کشاورزان به هشدارهای جوی و تداوم پایش دقیق شرایط اقلیمی را بیش از پیش نمایان می‌کند. اداره‌کل هواشناسی استان تأکید دارد اطلاع‌رسانی مستمر و مبتنی بر داده، مهم‌ترین ابزار برای کاهش آسیب‌پذیری و همراهی بهتر مردم و مدیران با واقعیت‌های اقلیمی همدان است.