هشدار امام باقر(ع) درباره آفتِ محبت افراطی به فرزند

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، این روزها تربیت فرزند برای خیلی از خانواده‌ها به یک دغدغه جدی تبدیل شده است. بعضی والدین از ترس ناراحت شدن فرزندشان، هر خواسته‌ای را می‌پذیرند و بعضی دیگر آن‌قدر سخت می‌گیرند که فضای خانه از محبت خالی می‌شود. در این میان، آنچه بیش از همه اهمیت دارد، حفظ تعادل در رابطه میان پدر و مادر و فرزند است؛ تعادلی که اگر از بین برود، هم والدین آسیب می‌بینند و هم فرزندان.

امام باقر علیه‌السلام در سخنی کوتاه اما پرمعنا می‌فرمایند: «شَرُّ الآباءِ مَن دَعاهُ البِرُّ إلَى الإِفراطِ، وشَرُّ الأَبناءِ مَن دَعاهُ التَّقصیرُ إلَى العُقوقِ». یعنی: «بدترین پدران کسی است که محبت و نیکی، او را به افراط بکشاند و بدترین فرزندان کسی است که کوتاهیِ والدین، او را به نافرمانی و بی‌احترامی بکشاند.»

در بخش اول این روایت، حضرت به پدر و مادرهایی اشاره می‌کنند که از روی علاقه، راه افراط را در پیش می‌گیرند. گاهی والدین برای اینکه فرزندشان ناراحت نشود، هیچ مخالفتی با او نمی‌کنند و هرچه بخواهد در اختیارش می‌گذارند. اما این نوع محبت، به‌جای تربیت درست، فرزند را لوس و پرتوقع می‌کند.

بسیاری از مشکلات رفتاریِ نوجوانان و جوانان، از همین‌جا آغاز می‌شود؛ از خانه‌ای که در آن «نه» شنیدن وجود نداشته است. فرزندی که همیشه همه چیز برایش آماده بوده، در آینده تحمل سختی‌ها و مسئولیت‌ها را هم سخت‌تر می‌پذیرد.

گاهی افراط در محبت، حتی باعث می‌شود والدین نتوانند اشتباه فرزندشان را تذکر دهند. بعضی پدر و مادرها از ترس اینکه رابطه عاطفی‌شان آسیب ببیند، خطاهای فرزند را نادیده می‌گیرند و همین مسئله به مرور، روحیه مسئولیت‌پذیری را در او ضعیف می‌کند. در حالی که محبت واقعی، فقط نوازش و تأیید نیست؛ گاهی در تذکر دادن، قانون گذاشتن و جلوگیری از اشتباه نیز معنا پیدا می‌کند.

از سوی دیگر، فرزند هم نباید تصور کند که هر کوتاهیِ والدین مجوزی برای بی‌احترامی است. ممکن است پدر یا مادری در برخی رفتارها ضعف داشته باشند یا نتوانند همه خواسته‌های فرزندشان را برآورده کنند، اما این مسئله جایگاه آنان را از بین نمی‌برد. بسیاری از اختلاف‌های خانوادگی زمانی شدید می‌شود که حرمت‌ها شکسته می‌شود و گفت‌وگو جای خود را به عصبانیت و دلخوری می‌دهد.

در ادامه روایت، امام باقر علیه‌السلام به فرزندان هشدار می‌دهند که اگر پدر و مادر کوتاهی یا اشتباهی هم داشتند، نباید این مسئله به بی‌احترامی و عاق شدن منجر شود. بعضی افراد به‌خاطر دلخوری‌ها یا ضعف‌های والدین، حرمت آنان را کنار می‌گذارند؛ در حالی که در فرهنگ اسلامی، احترام به پدر و مادر جایگاه ویژه‌ای دارد.

این روایت در واقع می‌خواهد دو طرف خانواده را متوجه مسئولیتشان کند؛ هم والدینی که باید میان محبت و تربیت تعادل برقرار کنند و هم فرزندانی که نباید مشکلات را بهانه بی‌احترامی قرار دهند. خانواده وقتی آرامش پیدا می‌کند که هم محبت در آن باشد و هم رعایت حد و مرزها.

شاید به همین دلیل است که سخنان اهل‌بیت علیهم‌السلام بعد از قرن‌ها هنوز برای زندگی امروز کاربرد دارد. بسیاری از تنش‌ها و دلخوری‌های خانوادگی، اگر با همین نگاهِ متعادل مدیریت شود، کمتر خواهد شد و رابطه‌ها استحکام بیشتری پیدا می‌کند.

انتهای‌پیام/