قرآن مقاومت را بدون «امت همبسته» ناممکن می‌داند

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحامد علیزاده موسوی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی، در هم‌اندیشی علمی «جنگ رمضان: سنت‌های مقاومت از منظر قرآن کریم» که توسط پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم برگزار شد، با اشاره به سنت همگرایی امت اسلامی گفت: مقاومت را نباید صرفاً به ایستادگی در میدان نبرد یا مقابله سیاسی با دشمن تقلیل داد. انجام این کار، دایره معنایی مقاومت را محدود می‌کند. در مقطع قرآن، مقاومت یک حالت ایمانی، اجتماعی و تمدنی است، نه یک کنش مقطعی.

وی افزود: هر عاملی که امت اسلامی را در برابر تهدیدات، ظلم و تجاوز، امیدوارتر، پایدارتر و منسجم‌تر کند، جزئی از منطق مقاومت محسوب می‌شود. وحدت، همگرایی و همبستگی امت، از مهم‌ترین عوامل مقاومت است. بنابراین این عوامل یک توصیه اخلاقی صرف نیستند، بلکه یک واجب شرعی و عقلی و یک سنت الهی هستند.

علیزاده موسوی با اشاره به جایگاه امت‌سازی در منطق قرآن تصریح کرد: قرآن مجموعه مؤمنان را یک مجموعه پراکنده از افراد در کنار هم نمی‌بیند، بلکه آنان را یک امت منسجم مورد توجه قرار داده است. از این امت با عنوان «امت واحده» یاد می‌شود که فقط خدا را می‌پرستند. یعنی وحدت امت ریشه در توحید دارد. بر همین اساس، مهم‌ترین شاخصه همبستگی و وابستگی امت اسلامی، توحید است. امت، ثمره طبیعی ایمان به ربوبیت واحد الهی است.

پژوهشگر پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم تصریح کرد: هر جا توحید در جان جامعه زنده باشد، میل به هم‌سرنوشتی، برادری و وحدت نیز بیشتر خواهد بود. بنابراین هویت جامعه با توحید شکل می‌گیرد. هر کجا قومیت، هویت‌های متعارض و تعصبات بر هویت دینی غلبه کند، فرسایش امت رقم می‌خورد. از منظر قرآن، مقاومت بدون امت‌سازی شکل نمی‌گیرد و پایدار هم نخواهد بود. نکته مهم این است که قرآن مقاومت را در سایه ایجاد یک امت همبسته واحد تعریف و تبیین کرده است.

استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه امت همگرا می‌تواند مقاومت را بر محور ایمان و توحید شکل دهد، اضافه کرد: همگرایی و وحدتی که امروز حول محور ایمان بین ایرانیان ایجاد شده است، ناشی از همین روحیه توحیدباوری است که به تقویت امت‌سازی منجر می‌شود.

وی با بیان اینکه وحدت، فرمان الهی و شرط اقتدار است، اظهار کرد: قرآن به «اعتصام به حبل الهی» توصیه کرده است. قرآن وحدت را با تعبیر «جمیعاً» معرفی کرده است. بنابراین وحدت، حزب و گروه نمی‌شناسد. ما در هر گروه و کشوری باشیم، باید یک امت واحده تشکیل دهیم. امروز حدود دو میلیارد مسلمان باید به هم بپیوندند، اما متأسفانه برخی حکام کشورهای اسلامی مانع این وحدت و همبستگی هستند و به دامن دشمنان اسلام و مسلمانان افتاده‌اند.

علیزاده موسوی بیان کرد: طبق آیه شریفه، وحدت باید بر محور ایمان، ارزش‌های الهی و عدالت باشد. قرآن فقط به اعتصام فرمان نداده است، بلکه بر لزوم پرهیز از تفرقه هم تأکید دارد. یعنی باید در برابر واگرایی ایستاد و مراقب تفرقه و توطئه بین صفوف مردم بود. امروز دشمنان تلاش زیادی دارند تا بین مردم و مسئولان اختلاف ایجاد کنند. تفرقه، منشأ زوال و شکست است. قرآن تأکید فرموده است بین خود نزاع و منازعه نکنید تا هیمنه شما فرو بریزد.

وی تصریح کرد: قرآن، تنازع داخلی را مقدمه شکست و از دست رفتن هیمنه مسلمانان می‌داند. تعبیر «وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ» بسیار تکان‌دهنده است؛ یعنی تفرقه موجب شکست می‌شود. در منظومه قرآنی، هر گاه امت به سمت اطاعت الهی، همدلی و وحدت پیش رود، زمینه اقتدار او فراهم می‌شود و هر گاه به سمت تفرقه برود، زمینه فرسایش او پدیدار می‌گردد.

این پژوهشگر تأکید کرد: قرآن، مؤمنان را برادر همدیگر معرفی کرده است. برادری یک تعریف هویتی است، نه یک استعاره. وقتی قرآن مؤمنان را برادر نامیده است، یعنی آنان یک هویت واحد دارند و رنجش بخشی از امت، باعث رنجش بخش دیگر امت است. تهدید علیه بخشی از امت نمی‌تواند موجب بی‌تفاوتی بخش دیگر باشد. به همین دلیل ایران نسبت به رنج مردم فلسطین و لبنان بی‌تفاوت نماند.

وی افزود: بعد از جنگ 12 روزه رمضان، جنبش مقاومت در اقصی نقاط عالم در حال ایجاد است. جنگ 12 روزه در اندونزی و مالزی سبب رشد جایگاه فلسطین بین مردم این کشورها شده است. کتاب‌های زیادی علیه اسرائیل نوشته شده و ایران‌دوستی افزایش یافته است. این جایگاه باید نهادینه شود تا به همگرایی بیشتر امت اسلامی منجر گردد.

علیزاده موسوی تأکید کرد: وحدت و همگرایی، ترک و لر و عرب و عجم نمی‌شناسد. بنابراین باید تفاوت‌های نژادی، قومی و… کنار گذاشته شود و زمینه برای همگرایی بیشتر در داخل فراهم گردد. این دو جنگ تحمیلی (اشاره به جنگ‌های اخیر) سبب شد زمینه برای همگرایی بیشتر امت اسلامی فراتر از داخل نیز ایجاد شود.

وی ادامه داد: اگر بپذیریم مقاومت یک سنت الهی است، باید پرسید تحقق آن چه الزاماتی دارد. به نظر این پژوهشگر، چند شرط وجود دارد: اول بازگشت به مرجعیت قرآن. تا زمانی که قرآن صرفاً در حد شعار، قرائت و ظواهر باقی بماند، وحدت هم در حد شعار باقی می‌ماند. قرآن باید از حاشیه به حیات امت وارد شود.

علیزاده موسوی بیان کرد: شرط دیگر، تقویت فرهنگ اخوت و عدم اختلاف است. اختلاف بین ایران و دیگر کشورهای اسلامی وجود دارد، اما اگر فرهنگ اختلاف به رسمیت شناخته شود، زمینه را برای گفت‌وگو فراهم خواهد کرد.

این پژوهشگر تصریح کرد: امت اسلامی باید دشمن اصلی را بشناسد و در برابر او متحد شود. عدالت‌محوری، عامل دیگر در تقویت وحدت است. همچنین تقویت نهادهای فکری و علمی بین مسلمانان، از دیگر عوامل مؤثر به شمار می‌رود.

انتهای پیام/