به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، روز گذشته تلاش کرد با انتشار پیامی در اینستاگرام نام “خلیج فارس” را تغییر دهد و از عنوان جعلی آن استفاده کند؛ تلاشی که پیش از این نیز توسط ترامپ و برخی از سیاستمداران غربی و عربی انجام شده اما به نتیجه نرسیده است. ترامپ همچنین در هفتههای اخیر نام “تنگه هرمز” را در سخنانش به “تنگه ترامپ” جعل کرد. اقدام هگست با واکنشهای متعددی در میان اهل سیاست همراه بود.
جعل نامهای جغرافیایی و تاریخی در حالی صورت میگیرد که نام این پهنه دریایی در اسناد ایرانی، منطقهای و بینالمللی با عنوان “خلیج فارس” درج شده است. محمدرضا سحاب، مدیر مرکز کارتوگرافی سحاب و پژوهشگر نامآشنا در حوزه خلیج فارس، در اینباره میگوید:
از دورهای که تاریخ مدون شکل گرفت، کلمهای غیر از «خلیج فارس» در منابع نوشته نشده است. قبل از آن، یک لوح گلی به دست آمده که حدود سه هزار سال قبل از میلاد به دست بابِلیها ساخته شده است و در حال حاضر در موزه بریتانیا نگهداری میشود. بر روی این لوح نه عنوانی از خلیج فارس هست و نه خلیج عربی؛ نوشته شده است: آبهای تلخ و شور. در واقع در آن زمان این منطقه نامی نداشته است.
به گفته او؛ قدیمیترین سند به دست آمده از یونانیهاست که در 540 قبل از میلاد تدوین شده است. از آن زمان به بعد، چندین نقشه توسط یونانیها از این مناطق ثبت شده که همگی عنوان «خلیج فارس» یا همان «سینوس پرسیکوس» را ذکر کردهاند؛ این در حالی است که یونانیها در آن زمان با ما در جنگ بودند؛ پس این منابع مستند هستند و جای شک و تردیدی در صحت آنها وجود ندارد.
سحاب افزود: از میان نقشهنگاران بنام این دوره که در نقشههای مختلف از جهان قدیم و آسیا و آفریقا و غیره از خلیج فارس به Sinus Persicus نام بردهاند، میتوان از کلودیوس بطلمیوس یونانی Claudius Ptolemy (87-150م) مشهور به «پدرجغرافیا» دراثر گرانقدر وی «اطلس بطلیموس» Ptolemy Atlas اشاره کرد که در نقشه «جزیرة العرب» اطلاعات نسبتاً مفصل و کاملی از خلیج فارس آورده است. از این اطلس به یک نسخه لاتینی مربوط به قرن پانزدهم میلادی درکتابخانة ملی ناپل و یک نسخه خطی ترجمه عربی با مُهر بایزید دوم که درکتابخانه ایاصوفیه استانبول موجود است.
اما چرا هربار نام جعلی خلیج فارس مطرح میشود؟ پژوهشها نشان میدهد که تحریف نام خلیج فارس پس از ملی شدن صنعت نفت در ایران، به عنوان یک پروژه در دستور غربیها و برخی از کشورهای عربی پیگیری شده است. جمال عبدالناصر و عبدالکریم قاسم دو نام مطرحی است که در این زمینه اقدامات فراوانی انجام دادند؛ اقداماتی که پس از آنها توسط رژیم بعث پیگیری شد.
به گفته دائرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ رژیم بعث عراق پس از کودتای 1958 برای نفوذ بین شیخنشینان خلیج فارس، از این نام استفاده کرد که البته سه هفته پس از آن، کاربرد این نام جعلی مورد اعتراض رسمی ایران قرار گرفت.
هرچند دشمنان ایران تلاش کردهاند که هویت ایرانی را از این پهنه آبی حذف کنند، اما پیشینه تاریخی، مانع از آن شده تا برچسب جعلی بر این عناوین قرار گیرد. این موضوع در زمینه تنگه هرمز که ترامپ آن را “تنگه ترامپ” نامید نیز دیده میشود. ریشهشناسی نامها نشان میدهد که نه تنها تنگه هرمز که حتی جزایر خلج فارس نیز از اسامی ایرانی انتخاب شده و ریشه ایرانی دارند. به عنوان نمونه، برخی از کارشناسان؛ ریشه نام “هرمز” را به باورهای اساطیری و اوستایی مرتبط دانستهاند.
حفظ نام و هویت ایرانی در این منطقه مدیون خونفشانیها و حماسهسازی ایرانیان در طول تاریخ است. در سال 1507 میلادی، غرش توپهای فرمانده پرتغالی، «آلفونسو د آلبوکرک»، آرامش نیلگون خلیج فارس را در هم شکست. استعمارگران با اشغال جزیره هرمز و بنای قلعهای استوار، بیش از یک قرن بر این شریان تجارت جهانی پنجه افکندند و این آبراه راهبردی را به اسارت گرفتند. اما با طلوع عصر شاه عباس صفوی، ارادهای پولادین برای بازپسگیری هرمز شکل گرفت.
نخستین شعله مقاومت را «اللهوردیخان» با آزادسازی بحرین برافروخت. پس از او، فرزند دلاورش «امامقلیخان»، مأمور نهایی تطهیر جنوب از لوث اشغالگران شد. او ابتدا بندر گمبرون را فتح کرد و به افتخار پادشاه، آن را «بندرعباس» نامید. اما فتح هرمز، نیازمند تدبیری فراتر از نبرد زمینی بود. سردار ایرانی با یک دیپلماسی مقتدرانه، کمپانی هند شرقی انگلیس را وادار کرد تا میان منافع تجاری و تقابل نظامی، ناوگان خود را در اختیار ارتش ایران قرار دهد.
استراتژی امامقلیخان، بریدن شریان حیات دشمن بود؛ او ابتدا قلعه قشم را تسخیر کرد تا هرمز را از دستیابی به آب شیرین محروم سازد. سرانجام در فوریه 1622، نبردی حماسی آغاز شد. پس از 10 هفته محاصره نفسگیر و در هم کوبیدن باروهای استعمار تحت آتش توپخانه، در 22 آوریل مصادف با دهم اردیبهشت، دژ نفوذناپذیر پرتغالیها فرو ریخت و پرچم آنان پس از 115 سال سرنگون شد.
این پیروزی، زلزلهای سیاسی بود که به سیادت پرتغال در شرق پایان داد. در تقویم ایران هر سال روز دهم اردیبهشت، یاد این حماسه به نام «روز ملی خلیج فارس» میدرخشد؛ یادوارهای از غیرت سردارانی که نسلشان هرگز منقرض نشد بلکه جوشش خونشان را امروز در رگ دلاوران سپاه و ارتش جمهوری اسلامی ایران میبینیم.
انتهای پیام/
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی