حضور نشر الکترونیک در نمایشگاه کتاب تهران؛ تنوع یا تهدید؟

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، هفتمین دوره از نمایشگاه مجازی کتاب تهران از 26 اردیبهشت‌ماه کار خود را با بیش از سه هزار ناشر داخلی و 22 ناشر و موزع فعال در بخش بین‌الملل آغاز کرد. نمایشگاه امسال در حالی به‌صورت مجازی برگزار شد که ناشران با در نظر گرفتن خسارت‌های تحمیل‌شده در جنگ و افت فروش کتاب، به‌ویژه در اسفندماه که عموماً بازار کتاب گرم است، انتظار داشتند به‌صورت حضوری و مطابق سال‌های پیش برگزار شود،

با این حال، ابراهیم حیدری قائم‌مقام نمایشگاه کتاب تهران اعلام کرد که طبق تصمیم نهادهای مختلف، نمایشگاه کتاب تهران با در نظر گرفتن شرایط فعلی کشور، به‌صورت مجازی برگزار می‌شود تا کمکی به صنعت نشر کند. او همچنین گفت که قرار است در اولین فرصت، نمایشگاه به‌صورت حضوری نیز برپا شود.

در ماه‌های گذشته صنعت نشر ایران با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده است؛ از گرانی و افزایش بی‌سابقه قیمت کاغذ گرفته تا وقوع جنگ تحمیلی. افزایش قیمت کتاب زیر سایه افزایش نجومی قیمت کاغذ، سبب شده است برخی از مخاطبان راه‌های جدیدی را برای تأمین نیازهای خود از بازار نشر امتحان کنند. رشد توجه به کتاب‌های الکترونیک و صوتی، از جمله این راه‌هاست که در ایران، پس از شیوع کرونا افزایش قابل‌توجهی را تجربه کرد و حتی مخاطبانی را به میدان آورد که پیش از این، چندان مخاطب جدی کتاب نبودند؛ مانند زنان خانه‌دار‌، ازاین‌روست که برخی از کارشناسان معتقدند که ذائقه مخاطب ایرانی در زمینه کتابخوانی در حال تغییر است.

نگاه به نشر الکترونیک در بدنه بازار نشر ایران، دوسویه است؛ برخی آن را فرصتی برای پوست‌اندازی نشر ایران می‌دانند که عمدتاً به روش سنتی عادت کرده است و برخی دیگر آن را رقیب نشر مکتوب می‌خوانند؛ آن هم در شرایطی که افزایش قیمت کتاب، رمق مخاطب را برای هزینه کردن در بازار نشر مکتوب گرفته است. حضور ناشران الکترونیک برای نخستین‌بار در هفتمین دوره نمایشگاه مجازی کتاب تهران، انتقاداتی را از سوی دسته دوم ناشران به‌همراه داشت، به‌باور آنها، حضور این دسته از آثار، با توجه به قیمت مناسب، عرصه را برای فعالیت و فروش نشر مکتوب تنگ می‌کند.

سیدجمال هادیان، مدیر انتشارات علمی و فرهنگی، اما معتقد است فعالیت در این حوزه، احترام گذاشتن به نظر مخاطب است. او کتاب الکترونیک را فرصتی برای نشر می‌داند و تأکید می‌کند که با تغییر همه حوزه‌ها، حوزه نشر نیز باید تغییر کند. او در گفت‌وگویی با تسنیم درباره تجربه نشر خود از فعالیت با نشر الکترونیک گفت: ما از اتفاق به ناشران الکترونیکی که آثارمان را منتشر می‌کنند، کمک کردیم. وقتی یک کتاب الکترونیک منتشر می‌شود، این‌طور نیست که لاجرم حتماً مخاطب آن را انتخاب کند.

به‌گفته او: این موضوع دلایل مختلف دارد؛ نخست آنکه اولاً در ایران، استفاده از گجت‌هایی که ویژه کتابخوانی است، فراگیر نشده است. موبایل و تبلتی که برای این امر استفاده می‌شود، ویژه کتابخوانی نیست و باعث اذیت جسمی و روحی مخاطب می‌شود، به همین دلیل برخی ترجیح می‌دهند که از نسخه کاغذی استفاده کنند، حتی برخی‌ها با اینکه نسخه الکترونیک کتابی موجود هست و کاغذی نیست، به‌دنبال نسخه پی‌او‌دی و تک‌نسخه‌ای آن اثر هستند.

او با تأکید بر اینکه “ناشر باید تنوع ایجاد کند”، افزود: ناشر علاوه بر اینکه باید در زمینه الکترونیک و صوتی فعالیت کند، باید به‌سمت دیگر ابزارها مانند ارزش افزوده هم برود و سیستم را طوری طراحی کند که به انتخاب مخاطب احترام بگزارد، در این صورت است که ناشر هم منتفع می‌شود.

هادیان با بیان اینکه تنوع آثار به‌راحتی زمینه را برای جذب مخاطب فراهم می‌کند، اضافه کرد: کتاب‌های صوتی در سال‌های اخیر به‌ویژه در دوره کرونا مورد استقبال واقع شد، اما باید در نظر گرفت که ذائقه مخاطب مانند دماسنج است؛ در مقطعی بالا و در مقطعی پایین می‌آید، این امر، به ابتکار و شرایط محیطی افراد بستگی دارد. بسیاری در شرایط جنگی ناشی از استرس می‌گفتند؛ “نمی‌توانیم کتاب بخوانیم و بشنویم”.

مدیر انتشارات علمی و فرهنگی با بیان اینکه فعالیت در این زمینه نیازمند تحلیل داده‌هاست، یادآور شد: این دید که نشر الکترونیک رقیب نشر سنتی است، ناشران سنتی را در آینده با چالش مواجه خواهد کرد.

انتهای پیام/+