آزمون‌های سخت حکمرانی تربیتی

 به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در سال‌های اخیر، واژه «حکمرانی» به بخشی از ادبیات سیاسی ایران بدل شده است. اما کمتر کسی میان «دولت خوب» و «حکمرانی خوب» تمایز می‌گذارد. دکتر سیدبابک هاشمی‌نکو، مشاور وزیر آموزش و پرورش، در گفت‌وگو با تسنیم، این تفاوت را چنین توضیح می‌دهد که حکمرانی خوب، دامنه‌ای فراتر از عملکرد قوه مجریه دارد و شامل نهادهای مدنی، رسانه‌ها، بخش خصوصی و… می‌شود. در دل این مفهوم گسترده، «حکمرانی تربیتیِ خوب» شاخه‌ای تخصصی است که وظیفه دارد تعلیم و تربیت را به سمت ارتقا، پیشرفت و اثرگذاری همه‌جانبه هدایت کند. اما این نوع حکمرانی با چه معیارهایی سنجیده می‌شود؟ هاشمی‌نکو تمام شاخص‌های مورد نظر خود را در سه پرسش و پاسخ جامع خلاصه کرده است. آنچه در ادامه می‌خوانید، مشروح این گفت‌وگو است.

تسنیم: آقای دکتر، آموزش و پرورش بزرگ‌ترین وزارتخانه کشور است. به اعتقاد شما مهم‌ترین چالش حکمرانی در این ساختار عظیم چیست و چگونه می‌توان از آن عبور کرد؟

چالش اصلی «انسجام و وفاق» است. وقتی دستگاهی با بیش از یک میلیون معلم، 16.5 میلیون دانش‌آموز، بیش از 100 هزار مدرسه، ده‌ها سازمان و معاونت، 32 اداره کل استانی و بیش از 730 منطقه آموزشی کار می‌کند، اگر انسجام واحدی نداشته باشد، به «مجمع‌الجزایری» تبدیل می‌شود که هر جزیره‌ای ساز خود را می‌نوازد. راه حل، توسل به اسناد بالادستی، به‌ویژه «سند تحول بنیادین» است. اگر همه بخش‌ها خود را نسبت به این سند مسئول بدانند و وفاقی جمعی حول آن شکل گیرد، می‌توان به اهداف نزدیک شد. خوشبختانه با تأکید وزیر محترم، این وفاق و انسجام در دستور کار قرار گرفته است.

تسنیم: شاخص دوم شما «شفافیت و بهره‌وری» است. این دو مفهوم انتزاعی چگونه در آموزش و پرورش که با مسائل کیفی و تربیتی سروکار دارد، عملیاتی می‌شوند؟

  شفافیت یعنی عملکرد را در معرض دید عموم بگذاریم و تا حد امکان نتایج را کمی کنیم. البته بسیاری از دستاوردهای تربیتی کیفی‌اند، اما همان موارد کیفی را هم باید به مردم گزارش داد تا بدانند آموزش و پرورش در حوزه‌های تربیتی فعال است. بهره‌وری نیز یعنی با استفاده بهینه از نیروی انسانی، تجهیزات، منابع اقتصادی، مکان و زمان، حداکثر نتیجه را در شاخص‌های تعلیم و تربیت به دست آوریم. برای نمونه، در امتحانات نهایی و کنکور، به‌ویژه در مناطق محروم، باید بهترین نتایج را کسب کنیم، در آزمون‌های بین‌المللی «تیمز»، «پرلز» و سواد خواندن وضعیت را ترمیم کنیم و در تربیتِ چندساحتی بر اساس سند تحول پیش برویم. این‌ها نشانه‌های بهره‌وری هستند.

تسنیم: سومین شاخص، ترکیبی از عدالت آموزشی، پاسخگویی، منزلت معلم و چند تحول ساختاری است. لطفاً این مجموعه را برای ما روشن کنید.

 عدالت آموزشی یعنی محرومیت‌زدایی و توانمندسازی مدارس دولتی. آموزش و پرورش «قرارگاه عدالت آموزشی» ایجاد کرده است تا مناطق محروم را از منابع انسانی و تجهیزات لازم بهره‌مند سازد. پاسخگویی نیز در راستای شفافیت معنا می‌شود؛ مسئولان باید در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی پاسخگوی مردم باشند و حس «دست‌نیافتنی بودن» را از بین ببرند. منزلت و رفاه معلم هم اولویت جدی است. خوشبختانه رتبه‌بندی معلمان که سال‌ها به تعویق افتاده بود، محقق شد و در بحث مسکن نیز پیگیری‌های جدی انجام می‌شود. باید تلاش کنیم معلم در «مسابقه تورم» جامانده نباشد. در کنار این سه، سه تحول ساختاری دیگر نیز ضروری است: تحول در جذب و تربیت نیروی انسانی (که با ایجاد کانون‌های ارزیابی گام خوبی برداشته شده)، تحول در برنامه‌های درسی و محتوای کتب درسی، و مهارت‌آموزی با رسیدگی به هنرستان‌ها و حاکم کردن نگرش سیستمی. رهبری و مدیریت نیز تمام این شاخص‌ها را پوشش می‌دهد. در آموزش و پرورش، «مدیریت بر قلب‌ها» از مدیریت بر ساختارها مهم‌تر است؛ زیرا با این بافت سنتی و عظیم، تنها با رهبریِ مبتنی بر اعتماد و انسجام درونی می‌توان به چابک‌سازی و نوسازی رسید.

انتهای پیام/