به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، وحدت اسلامی امروز فقط یک توصیه اخلاقی یا یک شعار سیاسی نیست؛ مسئلهای است که با امنیت، عزت و آینده امت اسلامی گره خورده است. دشمنان جهان اسلام بارها نشان دادهاند که یکی از مؤثرترین راهها برای تضعیف مسلمانان، دامن زدن به اختلافات مذهبی و تبدیل تفاوتهای اعتقادی به دشمنی و درگیری است.
قرآن کریم نیز مسلمانان را به چنگ زدن به ریسمان الهی و پرهیز از تفرقه دعوت کرده است: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا». از این رو، هر مجموعهای که برای اهلبیت علیهم السلام فعالیت میکند، نمیتواند نسبت به مسئله وحدت بیتفاوت باشد.
این نگاه، ریشه در سیره خود اهلبیت علیهم السلام دارد. امام صادق علیه السلام در روایتی خطاب به شیعیان، علاوه بر سفارش به خوشرفتاری با مردم، توصیههای بسیار روشنی درباره تعامل با جامعه مسلمانان دارند: «عُودُوا مَرْضَاهُمْ، وَاشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ … وَصَلُّوا مَعَهُمْ فِی مَسَاجِدِهِمْ وَاقْضُوا حُقُوقَهُمْ»؛ به دیدار بیمارانشان بروید، در تشییع جنازههایشان حاضر شوید، با آنان در مساجدشان نماز بخوانید و حقوقشان را ادا کنید. این روایت نشان میدهد که حفظ مرزهای اعتقادی، به معنای قطع رابطه اجتماعی با دیگر مسلمانان یا تبدیل اختلاف مذهبی به دشمنی نیست.
در همین چارچوب، باید میان «مرزبندی اعتقادی» و «توهین و دشمنی» تفاوت گذاشت. شیعه برای عقاید خود استدلال دارد و در مسائل اعتقادی نیز اهل گفتوگو و تبیین است؛ اما دفاع از تشیع را نمیتوان با ناسزاگویی و تحریک احساسات دیگر مسلمانان یکی دانست. حتی قرآن کریم درباره توهین به معبودهای مشرکان نیز هشدار میدهد که این کار ممکن است به واکنشی منجر شود که در آن خداوند مورد اهانت قرار گیرد: «وَلَا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَیَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَیْرِ عِلْمٍ». یعنی مؤمن حتی در مقام مخالفت اعتقادی باید مراقب باشد که روش او به نتیجهای فسادآمیزتر منجر نشود.
با این معیار، یکی از مهمترین عناصر وحدتشکن در برخی هیئتها، تبدیل منبر و مجلس عزاداری به محلی برای توهین به مقدسات دیگر مسلمانان است. گاهی این رفتار با عنوان «دفاع از اهلبیت» توجیه میشود؛ در حالی که دفاع از اهلبیت علیهم السلام پیش از هر چیز باید با منطق، معرفت، اخلاق و بیان حقایق مکتب آنان انجام شود. نمیتوان رفتار شنیعی را که خود اهلبیت علیهم السلام از پیروانشان خواستهاند ترک کنند، به نام محبت عترت ترویج کرد. هیئتی که قرار است مردم را با سیره اهلبیت آشنا کند، باید در رفتار و ادبیات خود نیز نشانی از همان سیره داشته باشد.
رهبر انقلاب نیز در سالهای مختلف بارها بر همین تفکیک تأکید کردهاند. ایشان در دیدار اقشار مختلف مردم در سال 1395 تصریح کردند: «هیچکس خیال نکند که گسترش شیعه و اعتقاد تشیع … به این بدوبیراه گفتن و به این [طرز] حرف زدن است؛ نخیر؛ اینها عکس عمل میکند.» (عید غدیر: 1395) ایشان توضیح میدهند که چنین ادبیاتی باعث میشود مخاطب در برابر سخن حق نیز موضع بگیرد. در سخنرانی دیگری نیز تأکید کردند که طرفین نباید احساسات یکدیگر را تحریک کنند و نباید به مقدسات یکدیگر اهانت کنند.
این تأکید البته به معنای کنار گذاشتن اعتقادات شیعه یا حذف اختلافات تاریخی و کلامی نیست. رهبر انقلاب بارها تصریح کردهاند که وحدت به معنای یکی شدن مذاهب نیست، بلکه به معنای جلوگیری از تبدیل اختلافات مذهبی به دشمنی و نزاع است. ایشان در سال 1388 نیز با اشاره به رفتار کسانی که به مقدسات اهل سنت اهانت میکنند، هشدار دادند که چنین اقداماتی در خدمت نقشه دشمن قرار میگیرد. در بیانی دیگر نیز فرمودند: «آن مرد شیعی هم که میرود به مقدسات اهل سنت اهانت میکند و دشنام میدهد، او هم مزدور دشمن است، ولو نداند که چه میکند.» (1388/02/23)
از این منظر، هیئت مذهبی فقط مسئول انتخاب مداح و سخنران نیست، بلکه باید مراقب ادبیات، محتوای منبر، اشعار، کلیپها و حتی نوع شوخیهایی باشد که در آن منتشر میشود. هیئتی که از یک طرف از مظلومیت اهلبیت سخن میگوید و از طرف دیگر با ادبیات توهینآمیز موجب تحریک میلیونها مسلمان میشود، عملاً میان «محبت اهلبیت» و «رفتار اهلبیت» فاصله ایجاد کرده است.
هیئت تراز اهلبیت، هیئتی است که هم بر هویت شیعی خود محکم میایستد و هم اجازه نمیدهد اختلاف مذهبی به کینه و دشمنی تبدیل شود. میتوان فضائل اهلبیت علیهم السلام را بیان کرد، از حقانیت تشیع سخن گفت، درباره تاریخ و عقاید بحث کرد و در عین حال حرمت مسلمانان را نگه داشت. اتفاقاً اگر قرار است فرهنگ اهلبیت به جهان معرفی شود، بهترین راه آن نشان دادن همان اخلاقی است که امام صادق علیه السلام به شیعیان سفارش کردند: خوشرفتاری با مردم، حضور در کنار آنان، ادای حقوقشان و پرهیز از رفتاری که دشمن بتواند از آن برای ایجاد دشمنی میان مسلمانان استفاده کند. امروز یکی از مهمترین وظایف هیئتهای مذهبی همین است: حفظ مرزهای اعتقادی، بدون عبور از مرزهای اخلاقی و وحدت اسلامی.
انتهایپیام/
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی