تغییر فرمول کنکور ۱۴۰۵؛ تأثیر مثبت پایه یازدهم به جای تأثیر قطعی

خبرگزاری مهر – گروه جامعه: کنکور دغدغه چندین دهه خانواده‌هاست. موضوعی که به سرنوشت دانش‌آموزان گره خورده است و برخی خانواده‌ها حتی معادل خوشبختی فرزندان می‌دانند. از سال ۱۴۰۰ که مصوبه کنکوری شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد، ماجرای سوابق تحصیلی محل بحث فراوان بین کارشناسان مختلف بود. تأثیری که پله پله افزایش یافت و حالا به ۶۰ درصد قطعی رسیده است.

طی سال‌های اخیر، نحوه تأثیر معدل و سوابق تحصیلی در آزمون سراسری همواره محل بحث و اختلاف نظر میان کارشناسان آموزشی، مسئولان و داوطلبان بوده است. گروهی بر افزایش سهم عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان در تعیین سرنوشت کنکور تأکید داشتند و آن را گامی در مسیر کاهش وابستگی نظام آموزشی به آزمون‌های تستی می‌دانستند؛ در مقابل، برخی نیز نسبت به تبعات اجرای این سیاست و تأثیر آن بر عدالت آموزشی هشدار می‌دادند.

سوابق تحصیلی در جلسه اخیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییرات جدیدی را به خود دید. بر این اساس در آزمون سراسری سال ۱۴۰۵ که متقاضیان ورود به آموزش عالی در اواخر مرداد ماه سال جاری در آن شرکت می‌کنند سوابق تحصیلی ۶ درس پایه یازدهم با تأثیر مثبت و سوابق تحصیلی همه دروس پایه دوازدهم با تأثیر ۶۰ درصد مبنای سنجش و پذیرش دانشجو خواهد بود.

در همین راستا خبرنگار مهر با اردشیر هاشمی کارشناس حوزه آموزش و پرورش گفتگویی داشته است.

تأثیر نمرات پایه یازدهم در کنکور تصمیمی عادلانه است یا ناعادلانه؟

هاشمی: در پی تصویب تأثیر نمرات پایه یازدهم در کنکور سراسری، بحث‌های مختلفی درباره درستی یا نادرستی این تصمیم مطرح شده است. بر اساس آخرین مصوبات، تأثیر سوابق تحصیلی پایه دوازدهم به‌صورت قطعی در کنکور اعمال می‌شود ولی تأثیر نمرات پایه یازدهم مثبت است.

در این خصوص، یکی از کارشناسان آموزشی معتقد است که اصل قانون تأثیر سوابق تحصیلی از سال‌های گذشته تصویب شده بود و دانش‌آموزان نیز بر همین اساس برای کنکور برنامه‌ریزی کرده بودند.

آیا دانش‌آموزان آمادگی این تغییر را داشتند؟

هاشمی: از ابتدا قرار بود مجموع سوابق تحصیلی پایه‌های یازدهم و دوازدهم ۶۰ درصد تأثیر داشته باشد. این موضوع از سال گذشته به تصویب رسیده بود و دانش‌آموزان نیز با همین مبنا درس خوانده، کلاس‌های آموزشی شرکت کرده و برای آزمون آماده شده بودند.

تغییر قوانین باید متوجه کدام پایه تحصیلی باشد؟

هاشمی: اگر قرار باشد به دلیل شرایط خاص امسال تغییری در قانون ایجاد شود، این تغییر باید بیشتر متوجه دانش‌آموزان پایه دوازدهم باشد؛ زیرا آن‌ها از ماه‌های پایانی سال تحصیلی تحت تأثیر شرایط جنگی و فشارهای ناشی از آن قرار گرفته‌اند. در مقابل، دانش‌آموزان پایه یازدهم امتحانات خود را در سال گذشته و در شرایط نسبتاً عادی پشت سر گذاشته‌اند.

ثبات در قوانین آموزشی چه اهمیتی دارد؟

هاشمی: قوانین آموزشی نباید هر سال و حتی هر چند ماه یک‌بار دستخوش تغییر شوند. بهترین حالت این بود که قانون بدون دستکاری اجرا می‌شد. اما اگر قرار بر اصلاح بود، منطقی‌تر این بود که میزان تأثیر نمرات پایه دوازدهم کاهش پیدا کند یا به‌صورت تأثیر مثبت اعمال شود.

به‌طور کلی با افزایش وزن امتحانات نهایی موافقم؛ زیرا کنکور یک آزمون چندساعته است و عوامل مختلفی مانند استرس، بیماری یا شرایط روحی می‌تواند نتیجه آن را تحت تأثیر قرار دهد. تأثیر سوابق تحصیلی تا حدی می‌تواند این فشار را کاهش دهد و ارزیابی دانش‌آموز را به عملکرد چندساله او وابسته کند.

شرط اصلی موفقیت طرح سوابق تحصیلی چیست؟

هاشمی: استرس کنکور گاهی تأثیرات روانی بلندمدتی بر دانش‌آموزان می‌گذارد. به همین دلیل، اصل تأثیر سوابق تحصیلی می‌تواند اقدامی مثبت باشد؛ البته به شرط آنکه امتحانات نهایی در شرایط استاندارد، سالم و بدون تخلف برگزار شوند.

مشکل اصلی، تغییر قانون در میانه مسیر است که اگر قرار به اصلاح وجود داشت، باید با بررسی‌های کارشناسی دقیق انجام می‌شد. به نظر من یا نباید قانون تغییر می‌کرد، یا در صورت تغییر، تأثیر نمرات پایه دوازدهم دانش‌آموزان امسال کاهش می‌یافت و به‌صورت تأثیر مثبت اعمال می‌شد. تصمیم فعلی از نگاه کارشناسی محل ایراد است و می‌تواند برای بخشی از داوطلبان ناعادلانه تلقی شود.

در مجموع، مصوبه جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره نحوه تأثیر سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را می‌توان تلاشی برای ایجاد تعادل میان ضرورت ارتقای جایگاه آموزش مدرسه‌ای و کاهش فشارهای روانی و آموزشی وارد بر دانش‌آموزان ارزیابی کرد.

بر این اساس، اعمال مثبت سوابق تحصیلی پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ موجب می‌شود داوطلبان از تأثیر منفی احتمالی نمرات این پایه مصون بمانند و در عین حال بتوانند از امتیاز نمرات مطلوب خود برای بهبود رتبه و تراز بهره‌مند شوند. در مقابل، پایه دوازدهم همچنان نقش تعیین‌کننده خود را در فرآیند سنجش و پذیرش دانشجو حفظ خواهد کرد.

این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که نظام آموزشی کشور طی سال‌های اخیر با تغییرات گسترده‌ای در شیوه برگزاری امتحانات نهایی و نحوه سنجش داوطلبان کنکور مواجه بوده است.

برگزاری بخشی از آموزش‌ها به صورت مجازی، دغدغه‌های خانواده‌ها درباره عدالت آموزشی و نگرانی دانش‌آموزان نسبت به تأثیر مستقیم نمرات مدرسه در سرنوشت تحصیلی آنان، از جمله عواملی بود که ضرورت بازنگری در برخی از مصوبات پیشین را بیش از پیش نمایان کرد.

از سوی دیگر، محدود شدن تعداد دروس مؤثر پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۶ به شش درس را نیز می‌توان اقدامی در راستای کاهش حجم فشار امتحانات نهایی و تمرکز بیشتر دانش‌آموزان بر دروس اصلی دانست. این تغییر ضمن حفظ نقش سوابق تحصیلی در فرآیند پذیرش دانشجو، می‌تواند از افزایش بار آموزشی و استرس ناشی از تعدد آزمون‌های نهایی جلوگیری کند و به مدیریت بهتر فرآیند یادگیری در مدارس بینجامد.

همچنین تسهیل شرایط ترمیم نمره و فراهم شدن امکان شرکت مجدد داوطلبان در آزمون‌های مربوط به یک یا چند درس، فرصتی تازه برای جبران کاستی‌های آموزشی و ارتقای سوابق تحصیلی ایجاد کرده است. این موضوع به ویژه برای داوطلبانی که به دلایل مختلف در امتحانات گذشته نتوانسته‌اند عملکرد مطلوبی داشته باشند، اهمیت ویژه‌ای دارد و می‌تواند به افزایش احساس عدالت و فرصت برابر در نظام سنجش کشور کمک کند.

با این حال، موفقیت نهایی این مصوبات تا حد زیادی به نحوه اجرا، اطلاع‌رسانی دقیق و ایجاد ثبات در سیاست‌های آموزشی و سنجشی وابسته خواهد بود. کارشناسان معتقدند دانش‌آموزان و خانواده‌ها بیش از هر چیز به پیش‌بینی‌پذیر بودن قوانین و پرهیز از تغییرات مکرر نیاز دارند تا بتوانند برنامه‌ریزی مناسبی برای آینده تحصیلی خود داشته باشند. از این رو انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول با ابلاغ سریع و شفاف جزئیات اجرایی، زمینه اجرای منظم این مصوبات را فراهم کرده و از بروز ابهام یا سردرگمی در میان داوطلبان جلوگیری کنند.