بررسی ضعف فیلم خارجی فرهادی در کن/ترجیح می‌دهم در ایران فیلم بسازم

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، هرساله با شروع جشنواره فیلم کن جدول نظر منتقدین سینمایی که به نام Cannes jury grid مطرح است در فضای رسانه‌ای دست به دست می‌شود، جدولی که بازتاب‌دهنده نظر منتقدین مطرحی از رسانه‌هایی چون گاردین، ورایتی، لوموند، اسکرین دیلی، هالیوودی ریپورتر و… است و مشخصاً در خوب و بد بودن فیلم در افکار عمومی و سینماچی‌های دنیا اثرگذار است.

امسال نیز فیلم‌ها در حال نقدوبررسی هستند و مانند هرساله فیلم‌ها بازخوردهای متفاوتی را در دیدگاه منتقدین دارند، اما اتفاقی که کمی دور از ذهن بود، نمرات ضعیف فیلم تازه فرهادی در جشنواره فیلم کن 2026 است. فیلم فرانسوی او با نام «داستان‌های موازی» محصول فرانسه تا اینجای کار یعنی ششمین روز جشنواره فیلم کن امتیاز بسیار پایین 1.7 را از 4 گرفته و پایین‌ترین نمره فیلم جشنواره را از میان 6 فیلم اکران‌شده تا اینجای کار گرفته است. میان نظرات منتشرشده دو رسانه «تلگراف» و «لوموند» به آن نمره بی‌ارزش را داده‌اند و البته «پزیتیف» فرانسه 4 ستاره داده است اما میانگین نمره 1.7 است.

_{جدول نمرات به فیلم‌های جشنواره فیلم کن 2026
فیلم فرهادی در ردیف چهارم با نمره 1.7 دیده می‌شود}

در زمان حاضر بالاترین امتیاز نیز برای فیلم «سرزمین پدری» به‌کارگردانی پاوِل پاولیکوفسکی فیلمساز لهستانی است که یک درام ادبی ـ تاریخی است که فضای آن در اروپا (عمدتاً آلمان و لهستان) در بستر روابط خانوادگی و هویت سیاسی روایت می‌شود.

در جشنواره فیلم کن با نمره پایین هم شاید بهترین جایزه را کسب کنید!

اما اشاره به یک نکته مهم است: نمرات پایین الزاماً به‌معنای بد بودن فیلم در نگاه داوران نیست و امکان دارد حتی فیلمی که نمرات خوبی نگرفته است بتواند به جایزه مهمی دست پیدا کند، چنانچه در جشنواره فیلم کن 2021 و دقیقاً همان سالی که اصغر فرهادی با فیلم قهرمان در جشنواره فیلم کن بود، فیلم «تیتان» با نمره 2.2 توانست نخل طلای بهترین فیلم را به‌دست آورد درحالی که منتقدان همان سال فیلمی مثل «ماشین من را بران» را با نمره نزدیک به 4 در صدر جدول قرار دادند اما فیلمی که در انتهای جدول بود توانست جایزه بهترین فیلم کن را کسب کند، فیلم فرهادی البته همان سال با نمره حدود 3 توانست جایزه بزرگ هیئت داوران از هفتاد و چهارمین جشنواره فیلم کن را از آنِ خود کند.

بنابراین امکان دارد با وجود آنکه فیلم تازه فرهادی نمره خوبی را کسب نکرده است بتواند صاحب جایزه هم شود.

آقای فرهادی، تعلیق‌های دراماتیک ایرانی بهتر جواب می‌دهد!

اما آنچه مهمتر است توجه به این نکته است که دیگر هیچ جای شکی نیست که هر وقت فرهادی فیلمی را در داخل کشور خود ساخته است شاهد یک فیلم موفق هم از نظر منتقدین و هم از نظر جوایز بوده‌ایم، فیلمی که حداقل درباره مشکلات و مسائل اجتماعی داخل کشورش است و هم در داخل و هم در خارج بازتاب‌های فراوان داشته است.

فیلمی که توانسته است دست چند نفر از عوامل سینما را حتی برای مدتی کوتاه در یک کار مهم اجتماعی قابل‌تأمل بند کند و فواید و کارکرد اجتماعی هم داشته باشد و خلاصه از منظرهای گوناگون نتایج خوبی را به‌بار بیاورد، اما دقیقاً هر سه فیلم خارجی فرهادی (گذشته، همه‌ می‌دانند و داستان‌های موازی) یکی بدتر از دیگری و به‌اذعان برخی منتقدین حتی در چارچوب‌های فرمی و شخصی فرهادی نیز نیست، تا جایی که آنها را بازسازی شکلی و سبکی فیلمسازان خارجی می‌دانند.

دیدگاه منتقدین درباره فیلم تازه‌اش نیز که در فرانسه و با حضور بازیگران قدیمی که مورد توجه چندانی قرار ندارند ساخته است، نشان می‌دهد او نتوانسته است فضا و درامی را که همیشه از نظر تعلیق و خط روایی ساخته است، بازسازی کند. عده‌ای فیلم را بیش از حد طولانی و سرد دانسته‌اند، بعضی‌ها فیلمنامه را ضعیف‌تر از آثار کلاسیک فرهادی توصیف کرده‌اند و تعداد کمی از منتقدان از ساختار روایی و بازی‌ها دفاع می‌کنند. در فضای منتقدان آن‌لاین و ردیت هم واکنش‌ها شوکه‌کننده بوده است چون انتظارها از فرهادی خیلی بالا بود.

چیزی که می‌توان آن را به‌مثابه نقطه مشترک نظر منتقدین (گاردین، ورایتی و…) دید اشاره به این نکته است که فیلم تازه او مانند آثار مطرحش مانند «جدایی» نتوانسته است در درام نیرنگ و فریب ما را جذب کند و جذابیت رودست‌زدن را چنانچه در آنها می‌دیدیم تماشا کنیم، از سوی دیگر انسجام جای خود را به آشفتگی داده است و فیلم دچار ابهام در دریافت ایده مرکزی و پرداخت بوده است.

از عللی که احتمالاً باعث ضعف فیلم‌های خارجی اوست مشخصاً و طبیعتاً می‌توان به فاصله دنیای او به‌عنوان یک ایرانی با جهان اروپایی اشاره کرد. این روشن است که هر هنرمند و فیلمسازی در جهانی که زیست کرده است می‌تواند موفق باشد تا دنیایی که از نیمه عمرش به بعد با آن در رفت‌وآمد باشد.

این موضوعی است که خود فرهادی نیز امروز در مصاحبه‌ای به آن اشاره کرده و گفته که ترجیحش بر فیلمسازی در کشور خودش است: البته ترجیح می‌دهم در کشور خودم، به زبان خودم، در جامعه‌ای که با آن آشنا هستم کار کنم، اما در عین حال به این معنا نیست که کنجکاوی ندارم، یا این چالش را نمی‌خواهم که تجربیات جدیدی را امتحان کنم و ببینم چگونه می‌توانم در زمینه‌ای کمتر آشنا فیلم بسازم.

اما بیش از هر چیز دیگر، به‌نظر می‌رسد فرهادی در حال ضربه خوردن از انتخابی است که خود کرده است و دست‌وپای خود را با آن بسته است: نوعی از تعهد به همکاری با کشورهای خارجی که معلوم نیست چرا باید یکی در میان (یک فیلم ایرانی و یک فیلم خارجی) صورت بگیرد، شاید این برنامه بی‌ارتباط با اقامت او در خارج از ایران نیست، اقامتی که طبیعتاً نمی‌تواند بدون کار و همکاری با شرکت‌های فیلمسازی خارجی آن هم برای فیلمساز مطرحی باشد که دو جایزه اسکار و همچنین جوایزی از کن و دیگر جشنواره‌های اروپایی دارد.

در نهایت فرهادی که می‌گفت؛ “آرزو دارم در ایران فیلم کمدی بسازم.” و فرهادی که روزگاری با سریال‌هایش که با همسرش پریسا بخت‌آور می‌ساخت و برایمان خاطره ساخت، بسیار ایرانی‌تر و سینمایی‌تر است.

نویسنده: حمید صنیعی

انتهای پیام/+