45 سال رفاقت با فیلسوف سیاستمداری که از من قرض می‌گرفت

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در میان انبوه تعریف‌ها و سوگ‌نامه‌هایی که پس از شهادت دکتر علی لاریجانی منتشر شد، شاید هیچ‌کدام به اندازه روایت یک «رفیق 45 ساله» نتوانست تصویری زنده، ملموس و به دور از سیاست‌زدگی از این فیلسوف سیاستمدار ارائه دهد. حجت‌الاسلام سیدابوالحسن نواب، رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب، که از سال‌های مسئولیت لاریجانی در صدا و سیما تا 12 سال ریاست مجلس، مشاور فرهنگی او بود، در نشست نکوداشت مؤسسه شیعه‌شناسی، پرده از لایه‌هایی از شخصیت این شهید برداشت که کمتر در رسانه‌ها منعکس شده بود؛ سیاستمداری که از مشاورش پول قرض می‌گرفت و پس می‌داد؛ مجریان خبر را مقید کرد با صلوات شروع کنند؛ و در برابر فحش‌ها و اهانت‌هایی که حتی در حرم حضرت معصومه(س) نثارش شد، واکنشی تند نشان نداد.

نواب اولین و مهم‌ترین ویژگی شخصیتی شهید لاریجانی را «انصاف در اعلا درجه» توصیف کرد و مثالِ عینی آن را در مواجهه با دو استاد بزرگ فلسفه نشان داد: «ایشان داماد شهید مطهری بود، اما با کمال انصاف می‌فرمود علامه مصباح یزدی در فلسفه تسلط بیشتری از شهید مطهری دارد. این انصاف را ایشان در همه مسئولیت‌ها رعایت می‌کرد؛ حتی اگر یک فرد از جناح مخالف سخن درستی می‌گفت، آن را می‌پذیرفت.» به گفته رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب، این ویژگی در عصر کنونی که تقابل‌های سیاسی اغلب به «نفی مطلق دیگری» انجامیده، یک فضیلت نادر و گم‌شده است.

یکی از یادگارهای ماندگار شهید لاریجانی در صدا و سیما، سنت حسنه‌ای بود که تا امروز ادامه یافته است. نواب گفت: «ایشان مجریان خبر را مقید کرد که کار خبر را با صلوات بر محمد و آل محمد آغاز کنند. این در حالی است که گاهی در مجامع بین‌المللی، برخی شخصیت‌های علمی ما توجه ندارند و سخنان خود را با فرمایشات امام علی(ع) شروع می‌کنند و از پیامبر(ص) سخنی به میان نمی‌آورند، که این غفلت می‌تواند در اهل سنت بدبینی ایجاد کند.» او این اقدام لاریجانی را نمادی از «وحدت‌گرایی عملی» و «توجه به مذاهب اسلامی» توصیف کرد که در طول مدیریتش در صدا و سیما و نیز در مجلس به طور جدی دنبال می‌شد.

نواب با اشاره به ارتباطات مستمر لاریجانی با علمای مذاهب و قومیت‌های مختلف، به دو نمونه عینی اشاره کرد: «در مقطعی، علمای عرب‌زبان کشور گلایه داشتند که چرا صدا و سیما برنامه عربی ندارد. ایشان بلافاصله این کار را اجرایی کرد و شبکه عربی راه‌اندازی شد. همچنین، دبیرخانه اهل سنت در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی با عنایت و پیگیری ایشان شکل گرفت.» به گفته رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب، لاریجانی در دوره ریاست مجلس نیز نامه‌های زیادی را به او ارجاع می‌داد که عمدتاً مربوط به مسائل علمای بلاد و حوزه‌های مختلف بود و تأکید داشت که «به هر نحو ممکن در این زمینه خدمت کنیم».

یکی از شگفت‌انگیزترین بخش‌های روایت نواب، توصیف «بزرگ‌منشی و تواضع» شهید لاریجانی بود. او گفت: «ایشان متدینی بی‌تظاهر بود. کسی باور نمی‌کند که در دوره ریاست مجلس، ایشان از بنده پول قرض بگیرد و بعد هم برگرداند. این نشانه بزرگ‌منشی و بی‌آلایشی اوست.» نواب تأکید کرد که لاریجانی برای رفاقت ارزش قائل بود و در این زمینه، او را به رهبر شهید (آیت‌الله خامنه‌ای) تشبیه کرد که «ایشان هم اهل رفاقت شدید بود و در مکاتبات و سخنان به موازین اخلاقی به شدت اهتمام داشت.» او حتی خاطره‌ای از رهبر شهید نقل کرد: «اوایل رهبری، من یک عبا برای ایشان دوختم و هدیه کردم. بیش از 50 بار در جلسات مختلف از این هدیه با یاد از من تشکر کردند. این ادب و انسانیت بود».

نواب با اشاره به سعه صدر کم‌نظیر لاریجانی گفت: «چقدر به او اهانت شد؛ حتی در حرم مطهر حضرت معصومه(س) – که جایگاه قدسی و آرامش است – اما ایشان هیچ واکنش تندی نشان نداد. او فردی صبور، فکور و پرکار بود.» این صفت را می‌توان در چارچوب «عقلانیت اخلاقی» لاریجانی تحلیل کرد؛ کسی که باور داشت سیاست بدون اخلاق و اخلاق بدون صبر، به جایی نمی‌رسد.

یکی از دستاوردهای مهم 12 سال ریاست لاریجانی بر مجلس، به گفته مشاورش، «فراجناحی بودن» او بود. نواب گفت: «ایشان فراجناحی‌تر شد؛ گاهی مورد انتقاد جریانات تند مجلس هم قرار می‌گرفت. او برای اولین بار موازنه در هیئت رئیسه مجلس را که عمدتاً دست نمایندگان تهران بود، تغییر داد و نمایندگانی از استان‌ها توانستند عضو هیئت رئیسه شوند.» این اقدام را می‌توان نمادی از «تمرکززدایی سیاسی» و «عدالت توزیعی در قدرت» دانست که در سنت حکمرانی اسلامی ریشه دارد.

نواب در بخش دیگری از سخنان خود به «مبانی فکری» لاریجانی پرداخت و گفت: «او در حکمرانی دنبال کاربست عقل عملی بود تا جریان حکمرانی کشور مبتنی بر عقلانیت وحی‌محور باشد. در این مسیر، شاید نمره او 20 بود.» جالب‌تر اینکه این عقلانیت حتی در دیدار با کیسینجر، استراتژیست کهنه‌کار آمریکایی، تأثیر خود را گذاشت. نواب نقل کرد: «کیسینجر در ملاقات با ایشان از متانت و فهم او متعجب شده بود.» یعنی آنچه برای غربی‌ها شگفت‌آور می‌نماید، تلفیق «فلسفه عمیق اسلامی» با «سیاست‌مداری عاقلانه» در یک شخصیت است؛ همان تلفیقی که لاریجانی را به «فیلسوف سیاستمدار» بدل کرده بود.

انتهای پیام/