بلوغ جمعی چهل شب پس از شهادت رهبر

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دکتر زینب تاجیک عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده با بیان این که چهل شب از روزی گذشته است که شهادت رهبر انقلاب فضای اجتماعی و سیاسی ایران را در اندوهی عمیق و در عین حال در موقعیتی سرنوشت‌ساز قرار داد؛ رخدادی که جامعه را ناگزیر ساخت تا در برابر یکی از مهم‌ترین آزمون‌های تاریخی خود بایستد و معنای مسئولیت جمعی را از نو تجربه کند. در سنت‌های فرهنگی ایران هم عدد چهل همواره معنایی فراتر از یک شمارش ساده داشته است؛ چهل در حافظه تاریخی و دینی مرز عبور از یک مرحله و ورود به مرحله‌ای دیگر به شمار می‌رود، گویی زمان باید این اندازه بگذرد تا هیجان‌های نخستین فرو بنشیند و حقیقتی ژرف‌تر در جان جامعه آشکار شود.

 تاجیک افزود: در بسیاری از روایت‌های دینی نیز این عدد نشانه یک دوره آزمایش و پالایش است. در داستان‌های قرآنی چهل شب زمانی است که یک جامعه در معرض آزمونی سرنوشت‌ساز قرار می‌گیرد؛ آزمونی که در آن حقیقت و فریب در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند. در روایت قوم بنی‌اسرائیل، موسی(ع) برای چهل شب قوم خود را ترک می‌کند و جامعه در غیاب او با وسوسه‌ای بزرگ مواجه می‌شود؛ وسوسه‌ای که در قالب گوساله سامری ظهور می‌کند. این روایت، صرفاً بازگویی یک حادثه تاریخی نیست  بلکه هشداری دائمی برای همه جوامع است که هر ملت ممکن است روزی در موقعیتی قرار گیرد که باید میان حقیقت و جلوه‌های فریبنده یکی را برگزیند و در چنین افقی بسیاری از ناظران و تحلیلگران معتقدند جامعه ایران نیز در هفته‌های گذشته تجربه‌ای مشابه را پشت سر گذاشته است؛ تجربه‌ای که با شهادت رهبر در نهم اسفند 1404 آغاز شد و ملت را در برابر آزمونی دشوار قرار داد و در این میان جامعه ایران ناگزیر شد در شرایطی که فشارهای بیرونی و تهدیدهای گوناگون وجود داشت بر توان درونی خود تکیه کند و مسیر آینده را با اتکا به سرمایه‌های معنوی و اجتماعی خویش ادامه دهد.

وی افزود: ناظران این دوره را مرحله‌ای از بلوغ اجتماعی می‌دانند؛ مرحله‌ای که در آن جامعه از هیجان و اندوه اولیه عبور کرده و به درکی عمیق‌تر از مسئولیت تاریخی خود رسیده است. تجربه روزهای اخیر نشان داد مردمی که از چنین آزمونی عبور می‌کنند دیگر همان مردمان پیش از آزمون نیستند؛ زیرا سختی‌ها و مخاطرات، اراده‌ها را صیقل می‌دهد و افق تازه‌ای از فهم جمعی را پیش روی جامعه می‌گشاید و برخی صاحب‌نظران حوزه اندیشه با اشاره به این تجربه تاریخی، خاطرنشان می‌کنند که این چهل شب برای ملت ایران تنها یک دوره سوگواری یا گذر زمان نبود، بلکه مرحله‌ای از آموختن و شکل‌گیری اراده‌ای تازه در میان مردم به شمار می‌آمد و  آنان تأکید می‌کنند جامعه ایران در این مسیر به چشم خود مشاهده کرد که سرنوشت یک ملت صرفاً به حضور یک فرد گره نخورده است بلکه تداوم راه یک انقلاب به بیداری و حضور مردم وابسته است.

تاجیک اظهار داشت: در همین زمینه تحلیلگران با یادآوری سخنان بنیانگذار جمهوری اسلامی اشاره می‌کنند که امام خمینی همواره بر نقش تعیین‌کننده مردم در سرنوشت کشور تأکید داشت و آنان خاطرنشان می‌کنند که روزهای اخیر نشان داد چگونه یک جامعه می‌تواند در لحظه‌های حساس تاریخی، جایگاه واقعی خود را بازیابد و مسئولیت‌های بزرگ را بر عهده گیرد. در این میان برخی متفکران همچنین به سخنان وصیت‌گونه رهبر شهید اشاره کرده‌اند و گفته‌اند مفهوم «بعثت مردم» که در آن سخنان مطرح شده بود  در روزهای اخیر معنایی عینی‌تر پیدا کرده است و آنان می‌گویند جامعه ایران در این دوره نشان داد که چگونه می‌تواند در شرایط دشوار بار مسئولیت را بر دوش بگیرد و در میدان‌های حساس تاریخی نقش‌آفرینی کند.

عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده افزود: برخی تحلیلگران به پیام‌های رهبر جدید نیز اشاره کرده‌اند؛ پیام‌هایی که بر نقش مردم در هدایت و پیشبرد مسیر کشور تأکید داشت و به گفته آنان این پیام‌ها نشان داد که اگر اندیشه‌ای عمیق در جان یک جامعه ریشه بدواند حتی در سخت‌ترین شرایط نیز می‌تواند مسیر خود را پیدا کند.

وی افزود  تجربه هفته‌های اخیر نشان داد جامعه‌ای که به چنین بنیان فکری و اعتقادی تکیه دارد، قادر است در میان هیاهوی تبلیغات و فشارها مسیر حقیقت را تشخیص دهد. برخی پژوهشگران علوم اجتماعی نیز معتقدند نتیجه چنین تجربه‌ای تنها عبور از یک بحران نیست، بلکه شکل‌گیری سطحی تازه از آگاهی اجتماعی است. آنان خاطرنشان می‌کنند که چهل شب اخیر ملت ایران را مقاوم‌تر و منسجم‌تر کرده و نشان داده است قدرت واقعی کشور در همبستگی میان مردم، نیروهای مسلح و سایر ارکان جامعه نهفته است. این تحلیلگران همچنین اشاره می‌کنند که پیروزی‌ها و دستاوردهایی که در چنین روزهایی به دست می‌آید، معمولاً نتیجه یک لحظه یا یک تصمیم کوتاه‌مدت نیست، بلکه محصول صبر و ایستادگی در دوره‌های طولانی فشار و آزمون است. به اعتقاد آنان، آنچه در این چهل شب شکل گرفت، نوعی تجربه جمعی از اتحاد و همبستگی بود که می‌تواند سرمایه‌ای مهم برای آینده کشور به شمار رود.

 تاجیک افزود: در عین حال بسیاری از صاحب‌نظران تأکید دارند که چهل در فرهنگ ایرانی تنها پایان یک دوره نیست بلکه آغاز مرحله‌ای تازه نیز به شمار می‌آید و  جامعه‌ای که از آزمون چهل شب عبور کرده باشد اکنون در آستانه دوره‌ای جدید قرار دارد؛ دوره‌ای که در آن باید دستاوردهای این بیداری حفظ شود و به افقی روشن‌تر برای آینده تبدیل گردد و از این منظر چهل شب گذشته را می‌توان نقطه‌ای دانست که در آن جامعه ایران از مرحله‌ای دشوار عبور کرده و به درکی تازه از خود و مسئولیت تاریخی‌اش رسیده است؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد ملتی که در تاریکی ایستادگی را آموخته باشد می‌تواند افق‌های روشن‌تری را پیش روی خود ببیند و مسیر آینده را با آگاهی و همبستگی بیشتری ادامه دهد.

انتهای پیام/