به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، با فرارسیدن ایام نوروز، یکی از مهمترین میدانهای رقابت در عرصه رسانهای و روایتسازی شکل میگیرد. در سالهای اخیر رسانههای بینالمللی وابسته به آمریکا و رژیم صهیونیستی تلاش کردهاند تصویری دوگانه و متناقض از جامعه ایران ارائه دهند؛ روایتی که یا حاکمیت را مخالف شادی و نشاط اجتماعی مردم نشان میدهد یا جامعه ایرانی را بیتفاوت نسبت به مسائل کلان و امنیت ملی جلوه میدهد. در چنین فضایی، نحوه بازنمایی زندگی اجتماعی مردم در رسانههای داخلی اهمیت ویژهای پیدا میکند. دکتر روحالله تولایی، دانشیار دانشگاه امام حسین(ع)، در گفتوگو با تسنیم با اشاره به این موضوع، بر ضرورت اتخاذ راهبردی دقیق در حوزه رسانه برای ایام نوروز تأکید میکند.
وی در ابتدای این گفتوگو با اشاره به پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب اظهار داشت: همانطور که رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی نیز تأکید فرمودند، امسال هم عید باستانی نوروز و هم عید سعید فطر را به همه ایرانیان و همچنین به همه مسلمانان جهان تبریک عرض میکنیم. تولایی با اشاره به شرایط خاص کشور در این ایام افزود: با توجه به شرایط خاص کشور، از جمله ایام اعلامشده سوگواری بهدلیل شهادت امام شهیدمان، لازم است در این روزها حال عمومی جامعه مورد توجه قرار گیرد. با این حال، تعاملات و ارتباطات اجتماعی میان اقشار مختلف همچنان برقرار است و فضای طبیعیِ شادی ناشی از فرا رسیدن بهار و نوروز در میان مردم وجود دارد.
وی ادامه داد: صلهرحم، دید و بازدید با دوستان و اقوام و برگزاری نشستهای خانوادگی از نیازهای طبیعی جامعه محسوب میشود و نقش مهمی در حفظ پیوندهای اجتماعی دارد. بنابراین این مناسبات اجتماعی نه تنها امری طبیعی است، بلکه در تقویت سرمایه اجتماعی جامعه نیز تأثیرگذار است. این استاد دانشگاه در عین حال با اشاره به شرایط امنیتی منطقه تصریح کرد: در کنار این واقعیت اجتماعی، باید توجه داشت که کشور در شرایط جنگی قرار دارد؛ جنگی که بر ما تحمیل شده است. ایران تسلیم فشارها و زیادهخواهی قدرتهای بزرگ نخواهد شد و تا زمانی که این فتنه و شرّ جنگ برطرف نشود، ناچار است مسیر دفاعی خود را ادامه دهد.
وی افزود: تجربههای گذشته نیز نشان میدهد که نباید بهآسانی آتشبس را پذیرفت، زیرا ممکن است طرف مقابل از چنین فرصتی برای بازسازی توان موشکی و پدافندی خود استفاده کند و در آینده حملهای دیگر ترتیب دهد. تولایی با تأکید بر اینکه با وجود این شرایط زندگی عادی مردم در جریان است، گفت: یکی از جلوههای این زندگی عادی، مراسم و دید و بازدیدهای نوروزی است که با رعایت شرایط خاص کشور و ملاحظات لازم انجام خواهد شد.
این کارشناس رسانه در ادامه درباره وظیفه رسانه ملی، سینما و شبکه نمایش خانگی در ایام نوروز نیز توضیح داد: رسانهها باید بهخوبی به پوشش جلوههای مختلف زندگی مردم در این ایام بپردازند؛ از دید و بازدیدهای نوروزی گرفته تا خریدهای عید که مردم انجام میدهند. وی گفت: خرید سبزه عید، تهیه لباس نو و دیگر خریدهای مرسوم نوروزی از جمله جلوههایی است که نشاندهنده جریان طبیعی زندگی در جامعه است و بازتاب آن در رسانهها میتواند تصویر واقعیتری از جامعه ایرانی ارائه دهد. تولایی با اشاره به سنت سفرهای نوروزی افزود: سفرهایی که خانوادههای ایرانی طبق سنت هر ساله در ایام نوروز انجام میدهند نیز باید در رسانهها به شکل مناسب بازتاب داده شود. هدف از این پوشش رسانهای آن است که نشان داده شود زندگی اجتماعی مردم ایران همچنان جریان دارد.
به گفته وی، بازتاب چنین صحنههایی نشاندهنده سطح بالای تابآوری جامعه ایرانی است؛ جامعهای که با وجود فشارها و تهدیدهای خارجی، زندگی عادی خود را ادامه میدهد. دانشیار دانشگاه امام حسین(ع) همچنین بر ضرورت حمایت از خانوادهها در حوزه رسانه تأکید کرد و گفت: با توجه به شرایط موجود، بهویژه برای کودکان و بانوان، لازم است تدابیری اندیشیده شود تا امکاناتی مانند تخفیف در خدمات شبکههای نمایش خانگی یا ارائه بستههای اینترنت ملی رایگان در اختیار آنان قرار گیرد. وی افزود: حمایت از فعالیتهای رسانهای مرتبط با خانوادهها میتواند به ایجاد شرایط مطلوبتر برای زندگی اجتماعی مردم در این دوره کمک کند.
تولایی در بخش دیگری از این گفتوگو به ظرفیتهای فرامرزی نوروز اشاره کرد و گفت: نوروز صرفاً یک جشن ملی محدود به مرزهای سیاسی ایران نیست، بلکه آیینی فرهنگی است که در بخش وسیعی از منطقه برگزار میشود. وی در این زمینه پیشنهاد داد از ظرفیت رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در سفارتخانهها برای برگزاری هرچه باشکوهتر آیینهای نوروزی در سایر کشورها استفاده شود. او توضیح داد: در برگزاری این مراسمها باید ضمن توجه به شرایط فرهنگی کشور میزبان، نمادهایی از یاد و خاطره امام شهید و شهدای دانشآموز نیز مورد توجه قرار گیرد تا پیام اصیل انقلاب اسلامی در کنار جشن نوروز منعکس شود.
تولایی با بیان اینکه نوروز جلوهای از هویت ایرانی و تابآوری ملت ایران است، افزود: برگزاری مراسمهای نوروزی در کشورهای فارسیزبان و همچنین کشورهای دوست مانند چین و روسیه میتواند فرصتی برای نمایش توان اجتماعی و فرهنگی ملت ایران باشد. وی تصریح کرد: چنین برنامههایی نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران با روحیهای مستحکم مسیر خود را ادامه میدهد و در عین حال ظرفیتهای فرهنگی گستردهای برای تعامل با سایر ملتها دارد. به گفته این استاد دانشگاه، این رویکرد با سیاستها و تأکیدات مقام معظم رهبری در پیام نوروزی سال جدید نیز همخوانی دارد و میتواند به تقویت پیوندهای فرهنگی ایران با سایر ملتها کمک کند.
تولایی در پاسخ به پرسشی درباره توصیه به خبرنگاران، فعالان فضای مجازی و تولیدکنندگان محتوا در ایام نوروز نیز بر اهمیت تمرکز بر روایتهای امیدبخش تأکید کرد. وی گفت: پیشنهاد میشود رسانهها بیش از گذشته به بازنمایی جریان عادی زندگی مردم بپردازند و صحنههایی از آرامش، همدلی، محبت و همکاری متقابل میان مردم را به تصویر بکشند. به گفته وی، این جلوههای انسانی و امیدبخش باید بهطور فعال شناسایی و بهسرعت در رسانهها منتشر شود تا زمینه گسترش آنها در جامعه فراهم شود.
تولایی افزود: انعکاس چنین رفتارهایی میتواند به تقویت روحیه همبستگی و انسجام اجتماعی کمک کند؛ موضوعی که در شرایط کنونی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. وی در عین حال به بُعد سلبی عملکرد رسانهها نیز اشاره کرد و گفت: در شرایط فعلی بهتر است رسانهها از برجستهسازی نقاط ضعف و کاستیهایی که ممکن است در جامعه وجود داشته باشد خودداری کنند، زیرا پرداختن به این مسائل در این مقطع کمکی به حل مشکلات نمیکند و ممکن است بر فضای همدلی و وحدت اجتماعی تأثیر منفی بگذارد.
این استاد دانشگاه ادامه داد: گاهی نیز مشاهده میشود برخی چهرههای شناختهشده یا سلبریتیها به دلایل مختلف از اعلام موضع یا محکوم کردن اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی خودداری میکنند، اما تمرکز رسانهای بر این مسائل نیز در شرایط کنونی راهگشا نخواهد بود. وی تأکید کرد: همچنین ممکن است نقدهایی نسبت به عملکرد برخی مسئولان وجود داشته باشد که در مواردی نیز قابل تأمل است، اما طرح و برجستهسازی این موضوعات در شرایط کنونی کمکی به حل مسائل نمیکند.
تولایی در پایان خاطرنشان کرد: آنچه در این مقطع اهمیت بیشتری دارد تمرکز رسانهها بر بُعد ایجابی، یعنی تقویت وحدت، صمیمیت و انسجام ملی است؛ موضوعی که مورد تأکید ویژه مقام معظم رهبری و رئیسجمهور نیز قرار گرفته است. به گفته وی، اگر رسانهها بتوانند در ایام نوروز روایت درستی از جامعه ایرانی ارائه دهند—روایتی که در آن اقتدار ملی، همبستگی اجتماعی و جریان عادی زندگی مردم در کنار یکدیگر دیده شود—آنگاه نوروز میتواند به فرصتی برای تقویت قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در عرصه منطقهای و جهانی تبدیل شود.
انتهای پیام/
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی