محراب تمدن‌ساز در مکتب فکری رهبر شهید

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، خون جوشان شهید  تنها پایان یک حیات دنیوی نیست بلکه نقطه عزیمت و آغاز یک تطور تاریخی در اندیشه و عمل است. با شهادت رهبر شهید رسالتی بسیار سنگین و تاریخی بر دوش رسانه‌ها، اندیشمندان و نخبگان جامعه سنگینی می‌کند، رسالتی که از جنس مرثیه‌سرایی صرف فراتر رفته و به ساحت بازخوانی انتقادی و تحلیلی میراث فکری و خصوصیات ممتاز آن رهبر فرزانه ارتقا می‌یابد. برای فهم دقیق این میراث پیش از هر چیز باید مختصات مکتب فکری  ایشان را واکاوی کرد.

مکتب فکری رهبر شهید  منظومه‌ای منسجم، پویا و تمدن‌گراست که مرزهای میان نظر و عمل را درمی‌نوردد. ویژگی بارز این مکتب خروج از مفاهیم انتزاعی و پیوند دادن عمیق آموزه‌های وحیانی با واقعیت‌های انضمامی جامعه است. در این هندسه فکری هیچ نهاد و مفهومی در اسلام خنثی و منفعل نیست بلکه همه عناصر در خدمت تعالی انسان و ساختن جامعه‌ای مقتدر و اخلاق‌ مدار باز طراحی شده‌اند و این مکتب نگاهی جامع، زمان‌شناسانه و امیدبخش دارد که در برابر تندبادهای مادی‌گرایی، لنگرگاهی مستحکم از هویت و ایمان می‌سازد. دقیقاً در امتداد چنین مکتب فکری و با چنین نگاه پویایی است که خوانش ایشان از پدیده‌ها و نهادهای دینی، رنگ و بویی کاملاً متفاوت و بدیع به خود می‌گیرد. یکی از درخشان‌ترین اضلاع این اندیشه بازآفرینی مفهومی و کارکردی مسجد است. در نگاه رهبر شهید، کانون توحید همواره باید نقطه مرکزی ایستادگی در برابر امواج ویرانگر مادی‌گرایی و سلطه‌طلبی باشد. ایشان با یک نگاه عمیق جامعه‌شناختی و تاریخی نشان دادند که چگونه هوش و ذکاوت ایمانی ملت ایران توانسته است این نهاد اصیل توحیدی را از انزوای تاریخی خارج ساخته و به کانون جوشان تحولات اجتماعی و سیاسی تبدیل کند.

در اندیشه قائد شهید مسجد کنونی نه یک میراث راکد و موزه‌ای از دوران‌های گذشته بلکه محصول پردازش و مهندسی فرهنگی اسلام ناب و نقطه ثقل تمامی حرکت‌های تعالی‌بخش است. در این خوانش نو آیین نخستین و مهم‌ترین گام در رسیدن به طراز تمدنی  بازگشت به سرچشمه‌های وحی است، همان‌گونه که از منظر این رهبر شهید که فرمودند:«مساجد را پایگاه قرآن قرار بدهید» این گزاره یک استراتژی کلان برای استوار ساختن پایه‌های فکری جامعه بر مبنای کلام‌الله است. در منطق متعالی ایشان کارکرد مسجد فراتر از یک سرپناه برای ادای مناسک فردی است. رهبر شهید  با صراحت جایگاه امروزی مسجد را چنین بازتولید می‌کنند و در خصوص این نهاد می­گویند«مسجد عبارت است از هسته مقاومت و مسجد با معابد مسیحی و یهودی متفاوت است» که این تفکیک هوشمندانه، خط بطلانی بر رویکرد انزواگرایانه به دین است. در حالی که معابد در برخی سنت‌های دیگر ممکن است به فضایی صرفاً برای آرامش روحی تقلیل یابند، مسجد در اندیشه رهبر شهید کانون تپنده حیات اجتماعی و «هسته مقاومت» است، مقاومتی که تنها به معنای صف‌آرایی نظامی نیست بلکه دربرگیرنده مقاومت فرهنگی، هویتی و تمدنی است.

باید گفت که مسجد دارای یک کارکرد جامع و همه‌جانبه می‌شود و  به تعبیر ایشان مسجد می‌تواند پایگاه همه کارهای نیک باشد؛ پایگاه خودسازی، انسان‌سازی، تعمیر دل و تعمیر دنیا و مقابله با دشمن و زمینه‌سازی برای ایجاد تمدّن اسلامی و بصیرت‌افزایی افراد است و  در این تعریف فاخر مسجد همزمان کارگاه خودسازی فردی و کانون مهندسی اجتماعی است و «تعمیر دل» به معنای پرداختن به ابعاد باطنی و عرفانی انسان است و «تعمیر دنیا» ناظر بر مسئولیت اجتماعی، آبادانی و پیشرفت مادی جامعه در سایه عدالت است. این دو در کنار یکدیگر معادله‌ی زیبای رشد را شکل می‌دهند و در نهایت به بصیرت‌افزایی و زمینه‌سازی برای تمدن نوین اسلامی ختم می‌شوند. هندسه عظیم تمدنی بدون حضور و نقش‌آفرینی نسل جوان، کالبدی بی‌روح خواهد بود و از همین روست که یکی از دغدغه‌های اصلی و راهبردی در منظومه فکری رهبر شهید مسئله حیاتیِ پیوند نسل جوان با این کانون‌های توحیدی است. ایشان راهبرد بنیادین جذب جوانان را نه در بخشنامه‌های اداری، بلکه در «تصرف دل جوان» جستجو می‌کنند. جوان، با فطرتی پاک و روحی جستجوگر، نیازمند پناهگاهی امن و سرشار از معناست و مسجد  یگانه فضایی است که می‌تواند این عطش وجودی را سیراب سازد.

در این مسیر خطیر،  محور و ستون خیمه مسجد، «امام جماعت» است. در مکتب فکری رهبر شهید، امام جماعت تنها یک پیش‌نمازِ صرف نیست؛ بلکه مانند یک پدر دلسوز، یک مربی آگاه و یک طبیب روحانی است. او باید با سعه صدر و درک عمیق از اقتضائات روز، جوانان و نوجوانان را چونان فرزندان خویش بپذیرد. این نگاهِ عطوفانه و پدرانه است که می‌تواند گسست‌های نسلی را ترمیم کرده و جوانان را در برابر طوفان‌های تهاجم فرهنگی محافظت کند.

در نهایت رسالت امروز ما در قبال خون پاک رهبر شهیدمان تنها در سوگواری خلاصه نمی‌شود بلکه وظیفه اصیل ما عملیاتی کردن این ایده درخشان و احیای جایگاه تمدنی مساجد است و  تا زمانی که مساجد ما به هسته‌های مقاومت و کانون‌های تپنده‌ی تربیت انسان طراز تمدن اسلامی تبدیل نشوند حقانیت اندیشه‌ی آن شهید والامقام را به درستی ادا نکرده‌ایم و  مسجد، میراث زنده و جاری رهبر شهید است، میراثی که باید با خون دل و مجاهدت اندیشه پاس داشته شود.

انتهای پیام/