به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دههها است رسانههای جریان اصلی غرب کوشیدهاند از رژیم صهیونیستی چهرهای افسانه ای بسازند. تصویری از قدرتی بلامنازع، ارتشی شکست ناپذیر و دژی که گویی هیچ نیرویی توان نفوذ به آن را ندارد. در این روایت تبلیغاتی، گنبد آهنین همچون سپری جادویی معرفی میشود و تانکهای مرکاوا نماد برتری مطلق نظامی به شمار میآیند. اما پشت این پرده پر زرق و برق، واقعیتی دیگر نهفته است؛ واقعیتی که نشان میدهد این رژیم بدون حمایت مداوم غرب حتی توان ایستادن بر پای خود را نیز نخواهد داشت و اگر این حمایت لحظه ای قطع شود با تنگنای ژئوپلیتیک و نظامی سنگینی روبه رو خواهد شد.
مستند تحسین شده «دست پرورده» که در سال 1404 تولید شده و اکنون در پلتفرم روبیکا در دسترس مخاطبان قرار دارد، دقیقا همین لایه پنهان را هدف قرار داده است. این اثر تلاش میکند از سطح خبرها و روایتهای تکراری عبور کند و ریشههای تاریخی شکل گیری و بقای رژیم صهیونیستی را واکاوی کند. روایت فیلم بر پایه اسناد تاریخی و داده های مستند شکل گرفته و میکوشد نشان دهد که قدرت های غربی از آغاز تا امروز چه نقشی در تولد، تثبیت و استمرار حیات این رژیم داشتهاند.
«دست پرورده» روایت خود را از نقطه ای آغاز میکند که بسیاری از تحلیل ها از آن غفلت میکنند؛ یعنی بستر تاریخی شکل گیری اسرائیل. فیلم نشان میدهد که چگونه امپراتوری بریتانیا برای حفاظت از منافع راهبردی خود در قلب خاورمیانه به دنبال ایجاد یک پایگاه پیشقراول بود. در این چارچوب، اعلامیه بالفور صرفا یک نامه سیاسی ساده نبود بلکه گامی در جهت ایجاد پایگاهی نظامی در منطقه به شمار می رفت؛ پایگاهی که قرار بود نگهبان منافع غرب در نزدیکی مهم ترین شریان های انرژی جهان باشد.
در ادامه، مستند به دوران قیمومیت بریتانیا بر فلسطین میپردازد. دوره ای که در آن سرکوب سازمان یافته مردم فلسطین در کنار فراهم شدن زمینه برای سازماندهی و تسلیح گروه های صهیونیستی مانند هاگانا و ایرگون، مسیر شکل گیری رژیم صهیونیستی را هموار کرد. اما نقش قدرتهای غربی به بریتانیا محدود نماند. یکی از بخش های مهم و کمتر روایت شده این مستند به نقش فرانسه در تقویت توان نظامی اسرائیل می پردازد. تصاویر آرشیوی و اسناد تاریخی نشان می دهد که چگونه پاریس در دهه های پنجاه و شصت میلادی با انتقال محرمانه فناوری هسته ای و مشارکت در ساخت راکتور دیمونا، زمینه شکل گیری یکی از بزرگ ترین زرادخانه های تسلیحات کشتار جمعی در خاورمیانه را فراهم کرد. در همان سالها نیز جنگنده های میراژ فرانسوی نخستین ستون قدرت هوایی اسرائیل را شکل دادند.
یکی از دستاوردهای مهم روایی مستند «دست پرورده» فرو ریختن افسانه خودکفایی نظامی و اقتصادی اسرائیل است. سازندگان فیلم با بهره گیری از آمار دقیق و موشن گرافیکهای روشن، نشان میدهند که ماشین جنگی این رژیم با ضعف های ساختاری جدی روبه رو است. فقدان عمق راهبردی، جمعیت محدود و ماهیت پادگانی این رژیم سبب شده که اسرائیل اساسا توان تحمل جنگهای طولانی و فرسایشی را نداشته باشد. مستند با مرور جنگ های مهم منطقه از جنگ یوم کیپور در سال 1973 تا درگیری های سال های اخیر در غزه و لبنان نشان می دهد که بدون پل های هوایی ایالات متحده برای ارسال روزانه هزاران تن بمب، مهمات، قطعات یدکی جنگنده ها و موشک های رهگیر، ارتش اسرائیل در مدت کوتاهی با بحران جدی لجستیکی روبه رو میشد.
در این روایت همچنین تاکید میشود که بسیاری از صنایعی که اسرائیل به آن ها میبالد در واقع بر پایه فناوریهایی شکل گرفتهاند که از سوی شرکت های بزرگ تسلیحاتی غرب منتقل شده است. شرکت هایی مانند لاکهید مارتین و بوئینگ بخش مهمی از ستون فقرات فناوری نظامی این رژیم را تامین کرده اند و صنایع داخلی آن بیش از آنکه تولید کننده مستقل باشند به خطوط توسعه و مونتاژ فناوری های غربی شباهت دارند.
از سوی دیگر اقتصاد اسرائیل نیز وابستگی عمیقی به حمایت های خارجی دارد. میلیاردها دلار کمک سالانه ایالات متحده و پشتیبانی سیاسی مداوم در مجامع بین المللی به ویژه وتوهای پی در پی در شورای امنیت سازمان ملل، نقشی تعیین کننده در بقای این رژیم ایفا کرده است. به بیان دیگر تداوم حیات اسرائیل بیش از آنکه بر توان ذاتی آن استوار باشد به حمایت بی وقفه غرب گره خورده است.
محور مهم دیگری که در این مستند برجسته می شود مفهوم «شراکت در جرم» است. بر اساس این نگاه، بسیاری از تجاوزها، ترورها و بی ثباتی هایی که خاورمیانه در دهه های گذشته تجربه کرده تنها نتیجه تصمیم های مستقل تل آویو نیست بلکه بخشی از پروژه ای گسترده تر به شمار می رود که قدرت های غربی نیز در آن نقش دارند. مستند با قرار دادن تصاویر ویرانی مناطق مسکونی و رنج مردم منطقه در کنار صحنه هایی از دیدارهای رسمی و لبخندهای دیپلماتیک میان مقام های غربی و رهبران صهیونیست، تضادی تلخ و تامل برانگیز را پیش روی مخاطب می گذارد. تضادی که پرسشی جدی درباره نقش واقعی قدرت های غربی در معادلات خاورمیانه مطرح می کند.
«دست پرورده» در پایان میکوشد این نکته را روشن سازد که روایت قدرت مطلق اسرائیل بیش از آنکه بازتاب واقعیت میدان باشد محصول سال ها عملیات رسانه ای و تبلیغاتی است. روایتی که با کنار رفتن پرده ها، چهره ای متفاوت و وابسته از این رژیم را آشکار میکند. سالهاست رسانه های جریان اصلی غرب در پی آن بوده اند که از رژیم صهیونیستی تصویری افسانه ای بسازند؛ تصویری از قدرتی شکست ناپذیر، ارتشی بی رقیب و دژی که گویی هیچ نیرویی توان درهم شکستن آن را ندارد. در این روایت پر زرق و برق، گنبد آهنین به سان سپری جادویی معرفی می شود و تانک های مرکاوا نماد برتری مطلق در میدان نبرد جلوه داده می شوند. اما پشت این صحنه آراسته و تبلیغاتی، واقعیتی دیگر پنهان است؛ واقعیتی که نشان می دهد این رژیم بدون تکیه دائمی بر حمایت غرب حتی توان ایستادن بر پای خود را نیز ندارد و اگر این پشتیبانی لحظه ای قطع شود، با تنگنایی سنگین در عرصه نظامی و ژئوپلیتیک روبه رو خواهد شد.
مستند تحسین شده «دست پرورده» که در سال 1404 تولید شده و اکنون در پلتفرم روبیکا در دسترس مخاطبان قرار دارد، دقیقا همین لایه پنهان را مورد توجه قرار داده است. این اثر می کوشد از سطح خبرها و روایت های تکراری عبور کند و به ریشه های تاریخی شکل گیری و بقای رژیم صهیونیستی بپردازد. روایت مستند بر پایه اسناد تاریخی و داده های مستند استوار است و تلاش می کند نشان دهد قدرت های غربی از آغاز تا امروز چه نقشی در تولد، تثبیت و استمرار این رژیم داشتهاند.
«دست پرورده» روایت خود را از نقطه ای آغاز میکند که بسیاری از تحلیل ها کمتر به آن پرداخته اند؛ یعنی زمینه تاریخی شکل گیری اسرائیل. فیلم نشان می دهد که چگونه امپراتوری بریتانیا برای پاسداری از منافع راهبردی خود در قلب خاورمیانه به دنبال ایجاد یک پایگاه پیشرو بود. در چنین بستری، اعلامیه بالفور تنها یک نامه سیاسی ساده نبود بلکه گامی در مسیر شکل دادن به پایگاهی راهبردی در منطقه به شمار می رفت؛ پایگاهی که قرار بود پاسدار منافع غرب در نزدیکی مهم ترین مسیرهای انرژی جهان باشد.
در ادامه، مستند به دوران قیمومیت بریتانیا بر فلسطین می پردازد؛ دوره ای که در آن سرکوب مردم فلسطین با فراهم شدن زمینه برای سازماندهی و مسلح شدن گروه های صهیونیستی مانند هاگانا و ایرگون همراه شد. همین روند به تدریج بستر شکل گیری رژیم صهیونیستی را فراهم ساخت. اما نقش غرب تنها به بریتانیا محدود نماند. یکی از بخش های مهم و کمتر گفته شده این مستند به نقش فرانسه در تقویت توان نظامی اسرائیل اختصاص دارد. تصاویر آرشیوی و اسناد تاریخی نشان می دهد که چگونه فرانسه در دهه های پنجاه و شصت میلادی با انتقال محرمانه فناوری هسته ای و مشارکت در ساخت راکتور دیمونا، پایه های یکی از بزرگ ترین زرادخانه های تسلیحات کشتار جمعی در خاورمیانه را بنا نهاد. در همان سال ها نیز جنگنده های میراژ فرانسوی نخستین ستون قدرت هوایی اسرائیل را شکل دادند.
یکی از مهم ترین دستاوردهای روایی مستند «دست پرورده» فرو ریختن افسانه خودکفایی نظامی و اقتصادی اسرائیل است. سازندگان اثر با تکیه بر آمار و داده های دقیق و با بهره گیری از موشن گرافیک های گویا نشان می دهند که ماشین جنگی این رژیم با ضعف های ساختاری جدی روبه رو است. فقدان عمق راهبردی، جمعیت محدود و ماهیت پادگانی این رژیم سبب شده اسرائیل اساسا توان تحمل جنگ های طولانی و فرسایشی را نداشته باشد. مستند با مرور جنگ های مهم منطقه از جنگ یوم کیپور در سال 1973 تا درگیری های سال های اخیر در غزه و لبنان نشان می دهد که بدون پل های هوایی ایالات متحده برای انتقال روزانه هزاران تن بمب، مهمات، قطعات یدکی جنگنده ها و موشک های رهگیر، ارتش اسرائیل در زمانی کوتاه با بحران جدی در پشتیبانی نظامی روبه رو می شد.
در این روایت همچنین تاکید میشود که بسیاری از صنایعی که اسرائیل به آن ها میبالد در حقیقت بر پایه فناوری هایی شکل گرفتهاند که از سوی شرکتهای بزرگ تسلیحاتی غرب منتقل شده است. شرکت هایی مانند لاکهید مارتین و بوئینگ بخش مهمی از زیرساخت فناوری نظامی این رژیم را فراهم کرده اند و صنایع داخلی آن بیش از آنکه تولید کننده مستقل باشند به مراکز توسعه و مونتاژ فناوری های غربی شباهت دارند. از سوی دیگر اقتصاد اسرائیل نیز پیوندی عمیق با کمک های خارجی دارد. میلیاردها دلار کمک سالانه ایالات متحده و پشتیبانی سیاسی مداوم در مجامع بین المللی به ویژه وتوهای پی در پی در شورای امنیت، نقشی تعیین کننده در بقای این رژیم ایفا کرده است. به بیان دیگر تداوم حیات اسرائیل بیش از آنکه بر توان درونی آن استوار باشد به حمایت بی وقفه غرب وابسته است.
محور مهم دیگری که در این مستند برجسته می شود مفهوم «همدستی در جنایت» است. در این نگاه، بسیاری از تجاوزها، ترورها و بی ثباتی هایی که خاورمیانه در دهه های گذشته تجربه کرده تنها نتیجه تصمیم های مستقل تل آویو نیست بلکه بخشی از پروژه ای گسترده تر است که قدرت های غربی نیز در آن نقش دارند. مستند با کنار هم قرار دادن تصاویر ویرانی شهرها و رنج مردم منطقه در کنار صحنه هایی از دیدارهای رسمی و لبخندهای دیپلماتیک میان مقام های غربی و رهبران صهیونیست، تضادی تلخ و تامل برانگیز را پیش چشم مخاطب قرار می دهد؛ تضادی که پرسشی جدی درباره نقش واقعی قدرت های غربی در تحولات خاورمیانه مطرح می کند.
«دست پرورده» در پایان می کوشد این نکته را روشن سازد که روایت قدرت مطلق اسرائیل بیش از آنکه بازتاب واقعیت میدان باشد حاصل سال ها عملیات رسانه ای و تبلیغاتی است؛ روایتی که با کنار رفتن پرده ها، چهره ای متفاوت و وابسته از این رژیم را آشکار می کند.
انتهای پیام/
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی