به گزارش خبرگزاری مهر، ایرنا نوشت: شبهای آخر قبل از کنکور، فضای خانه برای بچهها حکم میدان مین را دارد؛ هر حرف نسنجیدهای میتواند یک اضطراب تازه ایجاد کند. خیلی وقتها ما به عنوان والدین فقط میخواهیم محبتمان را نشان دهیم، اما کلماتمان برعکس عمل میکنند. این یک لیست خودمانی از حرفهایی است که در این چند روز باید قیدشان را بزنید و سراغشان نروید. روزهای منتهی به کنکور، داوطلب خانه در حال یک ماراتن نفسگیر است. او تمام انرژیاش را برای یادآوری دانستهها گذاشته و حالا بیش از هر زمان دیگری به «آرامش روانی» نیاز دارد. بزرگترین کمکی که ما در این روزها میتوانیم به آنها بکنیم، تغییر نگاهمان است. گاهی اوقات فقط باید کنارشان باشیم، بدون اینکه بخواهیم آنها را نصیحت کنیم یا مدام نگران نتیجه باشیم. بیایید با هم ببینیم چرا برخی جملات دلسوزانه، در واقعیت مخرب هستند.
میدان مین خانه
شمارش معکوس شروع شده است. هفته آخر، هفتهای است که ضربان قلب در خانه داوطلبان بالاتر میرود و هر نسیم کوچکی میتواند طوفانی از استرس به پا کند. در این لحظات، خانه نباید به میدان جنگ یا محل بازجویی تبدیل شود. باید بدانیم که داوطلب در این روزها، از نظر روانی در وضعیتی مشابه یک ورزشکار المپیکی در لحظهی آخر مسابقه است؛ او تمام توان ذهنی و جسمیاش را مصرف کرده و هر حرف اضافهای، مثل یک ضربهی ناگهانی به پاهای خستهی او عمل میکند. در این مرحله، شما دیگر نباید نقش مشاور تحصیلی، مربی سختگیر یا مدیر برنامه را بازی کنید. وظیفهی اصلی شما اکنون این است که «پناهگاه عاطفی» فرزندتان باشید؛ یعنی فضایی امن و بدون قضاوت که او بتواند در آن استراحت کند و برای نبرد نهایی آماده شود.
این جملات را پشت در اتاق کنکوری بگذارید:
۱- «این همه خوندی، اگه نتیجه نگیری چی؟»
این جمله از نظر روانشناختی، «ترس از هدر رفتن تلاش» را در او زنده میکند. داوطلب با شنیدن این حرف، ناخودآگاه روی «شکست احتمالی» تمرکز میکند، نه روی آمادگی خود. او حس میکند که تمام ماهها تلاشش در یک لحظه ممکن است بیارزش شود و این موضوع، تمرکز او را از درس، به سمت اضطراب آینده میبرد.
۲- «ببین فلانی چقدر بیشتر درس خونده!»
مقایسه، سمّ مهلک اعتمادبهنفس است. هر فردی پتانسیل، سرعت یادگیری و ظرفیت ذهنی متفاوتی دارد. وقتی او را با دیگری مقایسه میکنید، پیام پنهان شما این است: «تو کافی نیستی». این جمله باعث میشود او به جای تمرکز بر نقاط قوت خودش، غرق در حس عقبماندگی و بیکفایتی شود.
۳- «فقط همین چند روز رو هم بخون!»
داوطلب خودش از شدت خستگی و کمبود زمان آگاه است. این جمله، خستگی جسمی و روحی او را نادیده میگیرد و به او حس فشار مضاعف میدهد. وقتی به او میگویید «فقط همین چند روز»، در واقع دارید میگویید: «حتی حق نداری خسته باشی»، که این باعث میشود او در روزهای آخر، دچار فرسودگی کامل شود.
۴- «نکنه امسال کنکور خیلی سخت باشه؟»
سخت یا آسان بودن آزمون، چیزی نیست که در کنترل داوطلب باشد. مطرح کردن این موضوع، فقط باعث میشود او انرژیاش را صرف نگرانی از چیزی کند که هیچ اختیاری روی آن ندارد. این حرف، اضطراب موضوعی ایجاد میکند و او را از حالت «حل مسئله» به حالت «ترس از مجهولات» میبرد.
۵- «همه آیندهات به این کنکور بستگی داره!»
این یکی از بزرگترین اشتباهات است. این جمله، کنکور را از یک آزمون ساده به یک «قضاوت بر سر زندگی» تبدیل میکند. وقتی او احساس کند تمام ارزش وجودی و آیندهاش در یک روز خلاصه شده، دچار اضطراب میشود؛ یعنی از شدت ترس، حتی نمیتواند به درستی فکر کند.
۶- «چرا داری استراحت میکنی؟ درس بخون!»
مغز انسان مثل یک ماشین نیست که همیشه در حال کار باشد؛ مغز برای تثبیت اطلاعات، به استراحت و «خواب آرام» نیاز دارد. وقتی او را از استراحت منع میکنید، در واقع بازدهی یادگیری او را پایین میآورید. استراحت در این روزها، بخشی از برنامه است، نه جایزهای برای تنبلی.
۷ -«استرس نداشته باش! اصلا کنکور مهم نیست!»
این جمله، نوعی «انکار احساسات» است. برای داوطلب، کنکور بسیار مهم است و استرس او هم کاملاً طبیعی است. وقتی میگویید «استرس نداشته باش»، او حس میکند که شما احساسش را درک نمیکنید و این باعث میشود او حتی از داشتن استرس هم مضطرب شود.
۸- «دیگه هرچی خوندی بسه؛ دیگه فایده نداره!»
این جمله، امید و انگیزه را در لحظه حساس از بین میبرد. تا آخرین ساعت، مرورهای کوچک و نکات کلیدی میتوانند به اعتمادبهنفس او کمک کنند. با گفتن این حرف، شما عملاً او را به سمت تسلیم شدن و رها کردن تلاشهای نهایی سوق میدهید.
۹- «هرچی سوال کنکور پارساله رو از حفظی؟»
این یعنی امتحان گرفتن در لحظاتی که او نیاز به آرامش دارد. او در این مرحله نیاز به «تثبیت» دارد، نه «ارزیابی». پرسیدن سوال، سطح کورتیزول (هورمون استرس) او را به شدت بالا میبرد و ممکن است باعث شود او مطالب ساده را هم فراموش کند.
۱۰- «ورود مهمان و تغییر فضای خانه ممنوع»
این جمله، نوعی بیتوجهی به نیاز امنیت داوطلب است. او در این روزها به یک فضای «خلوت و کنترلشده» نیاز دارد. ورود مهمان و تغییر فضای خانه، تمرکز ذهنی او را به هم میریزد و او را در وضعیت مراقبت از محیط قرار میدهد، در حالی که باید روی خودش تمرکز کند.
۱۱- «واقعاً فکر میکنی با این وضعیت خواب، رتبه میاری؟»
نقد کردن سبک زندگی در روزهای آخر، فقط باعث میشود او در لاک دفاعی فرو برود. او ممکن است دلیل بیخوابیاش را خودش بداند؛ نقد کردن شما، فقط باعث ایجاد بحث و جدل و اتلاف انرژی روانی او میشود که باید صرف تمرکز شود.
۱۲- «فلانی (فامیل) پرسید کنکور چی شد؟ منم گفتم فعلاً که درس میخونه…»
اینکه بخواهید به دیگران گزارش بدهید یا فشار نظرات دیگران را به خانه بیاورید، یعنی کنکور او را به یک «موضوع عمومی» تبدیل کردهاید. این کار باعث میشود او احساس کند تحت نظارت و قضاوت همگانی است و این فشار اجتماعی، سنگینترین بار روانی است.
۱۳- «از فردا که کنکور تموم بشه، دیگه راحت میشی…»
این جمله، ناخودآگاه القا میکند که «زندگی الان، فقط عذاب و سختی است». این کار، نگاه او را به زمان حال، منفی میکند. بهتر است به جای تمرکز بر «پایان این وضعیت»، بر روی «ثبات وضعیت فعلی» تمرکز کنید.
چطور رفتار کنیم؟
در این چند روز باقیمانده، بهترین نقش برای شما، نقش «تدارکاتچی مهربان» است. شما نباید مدیر عملکرد او باشید، بلکه باید پشتیبان نیازهای اولیه او باشید. به جای پرسیدن «چقدر خواندی؟»، یک لیوان آب خنک یا یک تکه میوه برایش بیاورید. به جای گفتن «درس بخون»، فقط با یک لبخند آرام، حضور خود را در خانه به او یادآوری کنید که «من اینجا هستم و کنارت هستم». ایجاد فضایی که در آن، فرزندتان بدون ترس از قضاوت یا پرسشهای مداوم، بتواند نفس بکشد، بزرگترین کمک به اوست.
به یاد داشته باشید که این آزمون، تنها یک مرحله از زندگی فرزند شماست؛ یک ایستگاه، نه پایان مسیر. او در این روزها، بیش از هر چیز به این نیاز دارد که بداند ارزش او، به رتبهی کنکور یا برندهی شدن یا نشدنش وابسته نیست. اگر در این روزها، خانه را به محیطی سرشار از آرامش، پذیرش و عشق تبدیل کنید، حتی اگر نتیجهی کنکور آنطور که انتظار میرود نباشد، رابطهی شما با او و اعتمادبهنفس او، سالم باقی میماند. اما اگر با کلمات ناآگاهانه، آرامش خانه را بر هم بزنید، این زخمها ممکن است مدتها در ذهن او باقی بماند. پس در این روزها، با سکوت حمایتگر و حضور آرام، اجازه دهید او با تمام توان، برای خودش بجنگد.
ثبت دیدگاه علمی و آموزشی